بیمه کردن کارکنان یکی از مهمترین مسولیت های قانونی کارفرما در رابطه با نیروی کار است و نقش مهمی در تامین آینده شغلی و حمایت های اجتماعی افراد دارد. با این حال گاهی برخی از کارفرمایان به دلایل مختلف از بیمه کردن کارکنان خود خودداری مینمایند یا با وجود اشتغال فرد، او را به صورت کامل و مطابق مقررات بیمه نمیکنند.
این موضوع میتواند کارمند را از بخشی از حقوق و مزایای قانونی خود از جمله سابقه بیمه، خدمات درمانی و حمایت های مربوط به دوران بازنشستگی و بیکاری محروم کند. بیمه نکردن کارمند از سوی کارفرما تنها یک اختلاف ساده میان کارگر و کارفرما نیست بلکه میتواند پیامدهای مالی و قانونی قابل توجهی را برای کارفرما به دنبال داشته باشد.
از سوی دیگر بسیاری از کارکنان دقیقا نمیدانند در چنین شرایطی چه حقوقی دارند و چگونه میتوانند موضوع را پیگیری کنند و برای اثبات رابطه کاری خود چه مدارکی لازم دارند. در این مقاله از آکادمی پاکراه، بررسی میکنیم که بیمه نکردن کارمند چه حکمی دارد، مسولیت کارفرما در این زمینه چیست و کارمند چگونه میتواند حق بیمه خود را مطالبه نماید و در صورت تخلف چه پیامدهای متوجه کارمند خواهد شد. با ما در ادامه همراه باشید.
- بیمه نکردن کارمند توسط کارفرما چه حکمی دارد؟
- جریمه بیمه نکردن کارمند از سوی کارفرما چیست؟
- چگونه از کارفرما بابت بیمه نکردن شکایت کنیم؟
- مراحل شکایت از کارفرما به دلیل بیمه نکردن
- آیا کارمند بدون قرارداد هم میتواند حق بیمه خود را مطالبه کند؟
- اگر کارفرما حق بیمه را پرداخت نکند، مسئولیت آن با چه کسی است؟
- بیمه نکردن فرد چه تاثیری بر سابقه بیمه و بازنشستگی دارد؟
- کارفرما چند ماه میتواند کارمند را بیمه نکند؟
- از چه کسی مشاوره بگیریم؟
بیمه نکردن کارمند توسط کارفرما چه حکمی دارد؟
بیمه کردن کارکنان در شرایطی که رابطه کارگری و کارفرمایی برقرار باشد از تکالیف قانونی کارفرماست.
- عدم اعتبار توافق طرفین: کارفرما نمیتواند به دلیل توافق با کارمند یا رضایت او از بیمه کردن وی خودداری نماید. در واقع حتی اگر کارمند شخصا با بیمه نشدن موافق باشد، این توافق مسئولیت قانونی کارفرما را از بین نمیبرد.
- تکلیف قانون تامین اجتماعی: مطابق قانون تامین اجتماعی، کارفرما موظف است کارکنان مشمول قانون را نزد سازمان تامین اجتماعی بیمه کند و حق بیمه مربوط به آنان را در موعد مقرر پرداخت نماید.
- امکان پیگیری قانونی: اگر فردی واقعاً برای کارفرما کار کرده باشد اما برای او بیمه رد نشده باشد، میتواند برای احقاق حق خود موضوع را از طریق مراجع قانونی پیگیری نماید.
در چنین شرایطی کارمند میتواند با ارائه مدارک زیر، درخواست بررسی و مطالبه سابقه بیمه کند:
- قرارداد کار
- فیش یا رسید دریافت حقوق
- حضور و غیاب
- سوابق واریز حقوق
- سایر مدارکی که رابطه کاری را اثبات نماید
تشخیص رابطه کاری و میزان سابقه قابل احتساب، بر اساس مدارک و شواهد موجود و مقررات مربوط انجام میشود. بنابراین بیمه نکردن کارمند توسط کارفرما میتواند برای وی تبعات قانونی و مالی سنگینی را به دنبال داشته باشد.
جریمه بیمه نکردن کارمند از سوی کارفرما چیست؟
اگر کارفرما فردی را که مشمول قانون تامین اجتماعی است بیمه نکند، موضوع فقط به نداشتن سابقه بیمه برای کارمند محدود نمیشود و میتواند برای کارفرما بدهی و جریمه نیز ایجاد نماید.
- مطالبه حق بیمه دوره اشتغال: طبق مقررات تامین اجتماعی کارفرما مسئول پرداخت حق بیمه کارکنان خود است و در صورت عدم انجام این تکلیف، سازمان تامین اجتماعی میتواند حق بیمه مربوط به مدت اشتغال را مطالبه نماید.
- نحوه محاسبه مبلغ: مبلغی که کارفرما باید پرداخت کند، با توجه به عواملی مانند مدت اشتغال کارمند، دستمزد مشمول بیمه و میزان حق بیمه مربوط به دوره مورد نظر تعیین میشود.
- اضافه شدن جرایم قانونی: علاوه بر اصل حق بیمه، در صورت تأخیر یا عدم پرداخت، جرایم قانونی نیز میتواند به بدهی کارفرما اضافه شود. بنابراین جریمه بیمه نکردن کارمند ممکن است به مراتب بیشتر از مبلغی باشد که در صورت انجام به موقع تکالیف بیمهای باید پرداخت میکرد.
- عدم رفع مسئولیت کارفرما: اگر کارمندی از طریق مراجع قانونی موضوع را پیگیری نماید و رابطه کاری او با کارفرما و مدت اشتغالش احراز شود، امکان مطالبه حق بیمه مربوط به دوره کارکرد وجود دارد. در این حالت کارفرما نمیتواند صرفاً با استناد به اینکه کارمند در زمان اشتغال اعتراضی به بیمه نشدن نکرده یا با این وضعیت موافق بوده، مسئولیت قانونی خود را منتفی کند.
در نتیجه بیمه نکردن کارمند میتواند علاوه بر تضییع حقوق بیمهای او، برای کارفرما هزینههای مالی و مسئولیتهای قانونی قابل توجهی ایجاد کند. میزان دقیق بدهی و جریمه نیز باید بر اساس شرایط هر پرونده و مقررات قابل اجرا محاسبه شود.
در صورتی که در مراحل بیمه کردن کارمندان خود و یا پیگیری حق بیمه پرداختنشده خود از سوی کارفرما با سوالات و ابهاماتی مواجه شدهاید، میتوانید از متخصصان بیمهای آکادمی کسب و کار پاکراه کمک بگیرید.
چگونه از کارفرما بابت بیمه نکردن شکایت کنیم؟
اگر کارفرما با وجود اشتغال فرد، او را بیمه نکرده باشد، کارمند میتواند برای ثبت سابقه بیمه و پیگیری حقوق خود اقدام قانونی نماید. بر اساس ماده ۱۴۸ قانون کار، بیمه کردن کارکنان مشمول قانون وظیفه کارفرماست و توافق میان کارگر و کارفرما برای بیمه نشدن، این تکلیف را از بین نمیبرد.
برای شروع پروسه شکایت، کارمند باید شواهد و مدارک مربوط به رابطه کاری خود را جمعآوری کند، از جمله:
- قرارداد
- فیش یا رسید دریافت حقوق
- سوابق پرداخت حقوق
- پیامها و مکاتبات کاری
- کارت ورود و خروج
- اسناد مربوط به حضور در محل کار
- هر مدرکی که مدت و نوع اشتغال او را نشان دهد
نکات مهم پیگیری:
- داشتن قرارداد کتبی الزامی برای ثبت رابطه کاری نیست و سایر شواهد نیز میتواند در بررسی پرونده مورد توجه قرار گیرد.
- در مرحله بعدی فرد میتواند موضوع را از طریق سازمان تامین اجتماعی پیگیری و درخواست بازرسی یا بررسی سابقه نماید.
- سازمان تامین اجتماعی اعلام کرده است افرادی که در کارگاه مشمول قانون مشغول به کار بودهاند اما برایشان حق بیمه پرداخت نشده است، میتوانند درخواست خود را به همراه مدارک مربوط ارائه دهند و در صورت احراز اشتغال، حق بیمه دوره مورد نظر مطالبه و سابقه بیمه برای فرد منظور میگردد.
مراحل شکایت از کارفرما به دلیل بیمه نکردن
در صورتی که کارفرما با وجود رابطه کاری، کارمند یا کارگر را بیمه نکرده باشد، فرد میتواند برای احقاق حق خود و ثبت سابقه بیمه مراحل زیر را دنبال نماید:
- بررسی سوابق بیمهای: ابتدا سوابق بیمه خود را بررسی کنید تا مشخص شود آیا کارفرما برای شما بیمه رد کرده است یا خیر و در صورت وجود سابقه، چه ماههایی ثبت نشده است.
- جمعآوری مدارک و شواهد: مدارکی که رابطه کاری شما با کارفرما و مدت اشتغال را نشان میدهد آماده کنید؛ مانند قرارداد کاری، فیش حقوقی، رسید پرداخت، حضور و غیاب و سایر مدارکی که این رابطه را تایید میکند. در نظر داشته باشید که داشتن قرارداد کتبی تنها راه ثابت کردن رابطه کاری نیست و سایر شواهد نیز میتوانند مورد بررسی قرار گیرند.
- ثبت درخواست و پیگیری موضوع در سازمان تامین اجتماعی: در صورت بیمه نشدن میتوان موضوع را از طریق شعبه تامین اجتماعی مرتبط با محل کار و سازوکارهای مربوط به بررسی سابقه و بازرسی پیگیری کرد. در صورتی که اشتغال فرد احراز شود، امکان رسیدگی به حق بیمه دوره مورد ادعا وجود دارد.
- ثبت درخواست در مراجع حل اختلاف کار: در مواردی که برای اثبات رابطه کاری یا الزام کارفرما به انجام تعهدات قانونی نیاز به رسیدگی اداره کار باشد، کارگر میتواند از طریق سامانه روابط کار دادخواست خود را ثبت نماید. سامانه جایگزین اعلام شده برای خدمات روابط کار نیز امکان ثبت دادخواست و شکایت را فراهم کرده است.
- رسیدگی و ارائه مدارک: پس از ثبت دادخواست، موضوع به مراجع رسیدگی ارجاع میشود و طرفین میتوانند مدارک و توضیحات خود را ارائه دهند. نتیجه رسیدگی میتواند مبنای پیگیری سابقه بیمه و حقوق مربوط به دوره اشتغال قرار گیرد.
- پس از تعیین تکلیف پرونده: در صورت احراز اشتغال و حق بیمه، موضوع برای وصول حق بیمه و احتساب سابقه بیمه پیگیری میشود. سازمان تامین اجتماعی نیز اعلام کرده است که در شرایطی، حتی در صورت پرداخت نشدن حق بیمه توسط کارفرما، امکان بررسی و احیای سوابق از طریق سازوکارهای مربوط به احتساب سابقه وجود دارد.
در مجموع مهمترین بخش این فرآیند، اثبات رابطه کارگر و کارفرمایی است. بنابراین بهتر است در این مسیر از یک متخصص کمک بگیرید تا بهترین نتیجه را از درخواست خود به دست بیاورید. به این منظور میتوانید از متخصصان بیمهای آکادمی کسب و کار پاکراه کمک بگیرید.
آیا کارمند بدون قرارداد هم میتواند حق بیمه خود را مطالبه کند؟
در پاسخ به این سوال باید گفت: بله، نداشتن قرارداد کتبی مانع از مطالبه حق بیمه نیست.
- اعتبار قرارداد شفاهی: قانون کار قرارداد کار را هم به شکل کتبی و هم شفاهی به رسمیت میشناسد. بنابراین اگر فرد بتواند ثابت کند که در ازای دریافت دستمزد برای کارفرما کار کرده است و رابطه کاری میان آنها وجود داشته است، نبود قرارداد مکتوب لزوماً باعث از بین رفتن حقوق بیمهای او نمیشود.
- محور پرونده: مهمترین مسأله در چنین پروندهای، اثبات رابطه کارگری و کارفرمایی و مدت اشتغال است.
- مدارک قابل استفاده: به این منظور میتوان از مدارکی مانند واریز حقوق به حساب، فیش یا رسید پرداخت و سایر مستندات مربوط به رابطه کاری استفاده کرد که ارزش و میزان تأثیرگذاری هر مدرک نیز با توجه به شرایط پرونده و نظر مرجع رسیدگی تعیین میشود.
- تکلیف مراجع قانونی: اگر کارفرما فردی را بدون قرارداد کتبی به کار گرفته باشد و برای او بیمه رد نکرده باشد، کارمند میتواند برای احراز رابطه کاری و مطالبه سابقه بیمه اقدام کند. در صورت احراز رابطه کاری، سازمان تامین اجتماعی نیز مکلف به تبعیت از آرای قطعی مراجع حل اختلاف کار در خصوص الزام کارفرما به بیمه کردن کارگر است.
بنابراین نداشتن قرارداد کتبی به معنای نداشتن حق بیمه نیست و آنچه اهمیت بیشتری دارد، توانایی اثبات واقعی بودن رابطه کاری و مدت فعالیت فرد برای کارفرماست.
اگر کارفرما حق بیمه را پرداخت نکند، مسئولیت آن با چه کسی است؟
در رابطه با پرداخت حق بیمه کارکنان، مسئولیت اصلی در برابر سازمان تامین اجتماعی بر عهده کارفرماست.
- تکلیف قانونی طبق ماده ۳۶ قانون تامین اجتماعی: کارفرما باید هنگام پرداخت حقوق، سهم بیمهشده را از دستمزد وی کسر نماید، سهم قانونی خود را نیز به آن اضافه کرده و مجموع مبلغ را در موعد مقرر به سازمان تامین اجتماعی پرداخت کند.
- تخلف در واریز سهم کسر شده: اگر کارفرما حق بیمه را از حقوق کارمند کسر کرده اما آن را به سازمان تامین اجتماعی پرداخت نکند، مسئولیت و تبعات ناشی از آن متوجه کارفرماست و کارمند نباید به دلیل تخلف کارفرما از حقوق بیمهای خود محروم گردد.
- عدم کسر سهم بیمه: حتی اگر کارفرما سهم بیمه کارمند را از حقوق او کسر نکرده باشد، در موارد مقرر قانونی خود کارفرما مسئول پرداخت آن خواهد بود.
- تداوم تعهدات سازمان تامین اجتماعی: عدم پرداخت حق بیمه توسط کارفرما به خودی خود، تعهدات سازمان تامین اجتماعی را از بین نمیبرد. قانون حتی صراحتاً تأخیر یا عدم پرداخت حق بیمه از سوی کارفرما را موجب رفع مسئولیت سازمان در برابر بیمهشده نمیداند.
- عدم امکان سلب مسئولیت: کارفرما نمیتواند مسئولیت پرداخت حق بیمه را به گردن کارمند بیاندازد یا صرفاً به دلیل پرداخت نشدن حق بیمه، حقوق قانونی او را نادیده بگیرد.
- صلاحیت پیگیری: در صورت بروز اختلاف، کارمند میتواند موضوع را از طریق سازمان تامین اجتماعی پیگیری کند. رأی وحدت رویه دیوان عالی کشور نیز صلاحیت سازمان تامین اجتماعی برای رسیدگی به تکلیف کارفرما در این زمینه را تایید کرده است.
در صورتی که در روند پیگیری سابقه بیمه خود نیاز به راهنمایی بیشتر داشتید، میتوانید از مشاوران تخصصی آکادمی کسب و کار پاکراه کمک بگیرید.
بیمه نکردن فرد چه تاثیری بر سابقه بیمه و بازنشستگی دارد؟
اگر فردی در مدت اشتغال بر خلاف تکلیف قانونی کارفرما بیمه نشود، این موضوع میتواند مستقیماً روی سابقه بیمه و شرایط بازنشستگی او اثر بگذارد؛ چون برای محاسبه سابقه بازنشستگی صرفاً کار کردن کافی نیست و دوره اشتغال باید در سوابق بیمهای ثبت و حق بیمه آن پرداخت شده باشد.
اثرات عدم رد شدن بیمه:
- تعویق زمان بازنشستگی: ماهها یا سالهایی که برای فرد بیمه رد نشده، در سابقه بیمه او دیده نمیشود و در نتیجه ممکن است رسیدن به حداقل سابقه لازم برای بازنشستگی به تعویق بیفتد.
- کاهش میزان مستمری: میزان سابقه پرداخت حق بیمه در محاسبه مستمری بازنشستگی اهمیت دارد؛ بنابراین حذف چند سال سابقه میتواند در میزان مستمری آینده فرد هم اثرگذار باشد.
امکان پیگیری و احیای سابقه:
- بیمه نکردن فرد به معنای از بین رفتن همیشگی حق او نیست. اگر فرد بتواند رابطه کاری و مدت اشتغال خود را اثبات کند، امکان پیگیری و احیای سابقه بیمهای مربوط به آن دوره وجود دارد و سازمان تامین اجتماعی میتواند حق بیمه مربوط را از کارفرما مطالبه کند.
- سازمان تامین اجتماعی نیز اعلام کرده است که حتی پس از گذشت سالها، امکان پیگیری سابقه بیمهای ثبتنشده وجود دارد.
بنابراین عدم بیمه شدن ممکن است در کوتاه مدت فقط به شکل نبودن سابقه در پرونده بیمهای دیده شود، اما در درازمدت میتواند زمان بازنشستگی و میزان مستمری فرد را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل بهتر است فرد سوابق بیمهای خود را مرتباً بررسی و در صورت وجود سابقه ناقص، موضوع را در زمان مناسب پیگیری نماید.
کارفرما چند ماه میتواند کارمند را بیمه نکند؟
کارفرما هیچ مدت مشخصی، حتی یک ماه، حق ندارد کارمند یا کارگر مشمول قانون تامین اجتماعی را بدون بیمه نگه دارد.
- رد شایعه دوره آزمایشی بدون بیمه: بر خلاف تصور رایج، قانونی وجود ندارد که به کارفرما اجازه دهد مثلاً یک، دو یا سه ماه اول اشتغال را به عنوان دوره آزمایشی بدون بیمه در نظر بگیرد.
- صراحت ماده ۱۴۸ قانون کار: طبق ماده ۱۴۸ قانون کار، کارفرمایان کارگاههای مشمول قانون کار مکلف به بیمه کردن کارکنان خود هستند. بنابراین بیمه باید از همان ابتدای اشتغال برقرار شود و حتی اگر فرد در دوره آزمایشی باشد، این موضوع باعث حذف تکلیف بیمه کارفرما نمیشود.
- قابلیت مطالبه قانونی: اگر کارفرما چند ماه از بیمه کردن فرد خودداری نماید، این مدت از نظر قانونی قابل پیگیری است و فرد میتواند با اثبات رابطه کاری و مدت اشتغال، درخواست ثبت سوابق بیمه مربوط به آن دوره را مطرح نماید.
- پیگیری بدون محدودیت زمانی: سازمان تامین اجتماعی نیز اعلام کرده است که حتی در صورت گذشت زمان، امکان پیگیری سوابق بیمهای ثبتنشده وجود دارد.
پس پاسخ کوتاه به این سوال این است که: کارفرما مجاز نیست حتی برای یک روز فرد را بدون بیمه به کار گیرد.
برای کسب اطلاعات بیشتر از چه کسی مشاوره بگیریم؟
بیمه شدن صرفاً یک تکلیف اداری برای کارفرما نیست، بلکه یکی از مهمترین حقوقی است که امنیت شغلی و آینده مالی کارکنان را تحت تأثیر قرار میدهد.
نکات کلیدی پایانی:
- ثبت نشدن سابقه بیمه میتواند در آینده مشکلاتی مانند ناقص شدن سوابق، تأخیر در رسیدن به شرایط بازنشستگی و ایجاد دردسر برای اثبات سابقه اشتغال به وجود آورد.
- مطابق ماده ۱۴۸ قانون کار، کارفرمایان کارگاههای مشمول قانون موظف به بیمه کردن کارکنان خود هستند.
- اگر درباره بیمه کارکنان، سوابق بیمه و ارسال لیست حق بیمه یا اختلاف با کارفرما ابهامی دارید، بهتر است موضوع را به تعویق نیاندازید.
استفاده از خدمات بیمهای و مشاوره تخصصی آکادمی کسب و کار پاکراه میتواند به شما کمک کند مسائل بیمهای خود را دقیقتر بررسی نمایید و مسیر قانونی مناسب را با آگاهی بیشتری دنبال کنید.
روی دکمه «مشاوره آنلاین» کلیک کنید تا مهندس ایمان پاکراه و تیم آکادمی پاکراه بهصورت آنلاین و کاملاً رایگان راهنماییتان کنند.
مشاوره آنلاین