شغل های رشته فیزیک

چه شغل‌هایی انتظار فارغ التحصیلان رشته فیزیک را می‌کشد؟ کدام مسیرها با اهداف، مهارت‌ها و شخصیت شما سازگارتر هستند؟

در این مقاله از سری مقالات آکادمی پاکراه می‌خواهیم شغل‌های رشته فیزیک را بررسی و مهارت‌های لازم ‌برای موفقیت در آن‌ها را تحلیل کنیم. اگر در این رشته تحصیل می‌کنید یا فارغ التحصیل شده‌اید، جهت انتخاب هماهنگ‌ترین مسیرها متناسب با اهداف و توانایی‌هایتان، با ما همراه شوید!

همراهان عزیز، شما می‌توانید سوالات خود را در انتهای همین مقاله یا در بخش پرسش و پاسخ مطرح کنید تا پاسخگویتان باشیم!

معرفی رشته فیزیک

فیزیک علم مطالعه مواد و نیروی میان آن‌ها است‌. این علم‌ در تلاش است تا با کشف قوانین بنیادین، رفتار ذرات کوچک و بزرگ موجود در جهان هستی را توضیح دهد.

علم فیزیک پایه گذار بسیاری از فناوری‌های مدرن از جمله برق و الکترونیک، امواج رادیویی، رایانه و لیزر است. این علم نه فقط در آزمایشگاه‌ها بلکه در زندگی عادی و روزمره ما نیز حضور دارد.

از حرکت خودروها تا تابش خورشید، پرواز هواپیماها و کارکرد تلفن همراه، همه و همه بر پایه قوانین فیزیکی شکل می‌گیرند.

فیزیک به ما کمک می‌کند تا بهتر و دقیق‌تر دنیای اطرافمان را بشناسیم و برای راحتی و پیشرفت زندگی، از دانسته‌های خود استفاده کنیم.

وظایف یک فیزیکدان چیست؟

فیزیکدان‌ها در فهم قوانین طبیعت و توسعه فناوری‌های جدید نقش بسیار مهمی دارند.‌ آنها با ترکیب آزمایش‌های عملی، تحقیقات نظری و تحلیل داده‌ها به درک بهتر پدیده‌های طبیعی کمک می‌کنند‌.

از وظایف اصلی فیزیکدانان می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم.

• مطالعه و تحلیل پدیده‌های طبیعی و کشف قوانین حاکم بر آنها،
• جمع آوری داده‌های علمی با اجرای آزمایش‌های دقیق و بررسی فرضیه‌ها،
• ساخت معادلات ریاضی و مدل‌ها به منظور پیش بینی رفتار طبیعت‌،
• استفاده از دانش فیزیک جهت تولید فناوری‌های جدید، تجهیزات و مواد پیشرفته،
• تربیت نسل جدید با انتقال دانش به دانشجویان،
• انتشار نتایج علمی در همایش‌ها، کنفرانس‌ها و مقالات،
• کار با شیمیدان‌ها، مهندسان و سایر متخصصان به منظور حل مسائل پیچیده،
• تحلیل مسائل صنعتی و‌ علمی و ارائه راه حل برای آنها ‌با کمک ابزارهای فیزیک و ریاضی.

15 مورد از توانایی‌های لازم برای ورود به رشته فیزیک

برای ورود به رشته فیزیک یا قدم گذاشتن در مسیر شغل‌های این رشته به یک سری مهارت‌ها و توانایی‌های مهم نیاز دارید که عبارتند از:

1. توانایی تجزیه و تحلیل داده‌ها و حل مسائل پیچیده،
2. داشتن قدرت استدلال ریاضی و استفاده از مدل‌های ریاضی برای پیش‌بینی کردن رفتار سیستم‌ها،
3. تسلط بر حساب دیفرانسیل، جبر، انتگرال، آمار و معادلات دیفرانسیل،
4. توانایی استفاده از نرم‌افزارهای علمی و مدل سازی ریاضی‌،
5. علاقه به کشف ناشناخته‌ها و کنجکاوی،
6. علاقه و انگیزه برای فهم عمیق پدیده‌های فیزیکی و طبیعت،
7. شکاک بودن به فرضیه‌ها، داده‌ها و توانایی پرسشگری درباره آنها.
8. توانایی انجام کار عملی و آزمایش،
9. مهارت در طراحی و اجرای آزمایش‌ها،
10. صبر و دقت برای جمع کردن اطلاعات و تحلیل داده‌ها،
11. مهارت‌های کامپیوتری و توانایی کار با نرم‌افزارهای برنامه نویسی علمی،
12. شبیه سازی و تحلیل داده‌ها،
13. مهارت‌های کار تیمی،
14. توانایی توضیح مفاهیم سخت و پیچیده به دیگران،
15. توانایی همکاری با تیم‌های مختلف در پروژه‌های صنعتی یا تحقیقاتی.

5 شرط ورود به رشته فیزیک

داشتن شرایط زیر برای پذیرش در رشته فیزیک الزامی است.

1. مدرک

• برای پذیرش در این رشته باید دیپلم ریاضی فیزیک یا معادل آن را داشته باشید.

2. آزمون

• در کنکور سراسری ریاضی شرکت کنید.

3. رتبه

• برای پذیرش در دانشگاه‌های برتر باید رتبه زیر ۱۰ الی ۲۰ هزار کسب کنید.
• اگر می‌خواهید در دانشگاه‌های متوسط و معمولی پذیرش شوید، شرط لازم، کسب رتبه زیر ۱۰۰ هزار خواهد بود.

4. درصد

• هر چقدر که درصد دروس مهم مانند فیزیک و ریاضی بالاتر باشد شانس قبولی در دانشگاه‌های خوب افزایش پیدا می‌کند.

5. ظرفیت

• ظرفیت پذیرش در رشته فیزیک در دانشگاه‌های برتر حدود ۳۵ تا ۵۰ نفر در دوره روزانه است،
• دانشگاه‌های متوسط،‌ غیرانتفاعی و پیام نور، ظرفیت پذیرش بیشتری دارند.

واحدها و دروس رشته فیزیک

رشته فیزیک به بررسی بنیادین رفتار ماده، طبیعت و انرژی می‌پردازد. دانشجویانی که در این رشته تحصیل می‌کنند اصول نظری و مهارت‌های آزمایشگاهی مورد نیاز برای تحلیل پدیده‌های فیزیکی را یاد می‌گیرند. در این بخش واحدها و دروس رشته فیزیک از عمومی و پایه تا تخصصی و اختیاری را بررسی خواهیم کرد.

واحدهای مورد نیاز برای فارغ‌التحصیلی:

دروس پایه رشته فیزیک

دروس اصلی رشته فیزیک

دروس انتخابی یا اختیاری

بررسی مقاطع تحصیلی رشته فیزیک؛ 3 مقطع

رشته فیزیک از مقاطع تحصیلی مختلفی تشکیل شده است که از جمله آنها می‌توان به کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا اشاره کرد. علاقه‌مندی به کشف قوانین طبیعت، کنجکاوی و پشت کار، مسیر یادگیری این رشته را پربار و شیرین‌تر خواهد کرد.

1. کارشناسی (لیسانس)

• این مقطع تحصیلی ۴ سال زمان می‌برد،
• تعداد واحدهای آن حدود ۱۳۶ واحد است،
• بیشتر دروس در این مقطع تحصیلی مشترک هستند و شامل دروس پایه اصلی و تعداد محدودی از دروس انتخابی می‌شوند.

2. کارشناسی ارشد (فوق لیسانس)

• مدت زمان تحصیل در این مقطع ۲ سال است،
• تعداد واحدهای آن ۳۲ الی ۳۶ واحد است.
• این مقطع شامل دروس تخصصی و پایان نامه می‌شود.
• دانشجویان این مقطع تحصیلی می‌توانند متناسب با علاقمندی‌های خود، گرایش‌های تخصصی مانند حالت جامد، هسته‌ای، نجوم، ذرات بنیادی، اختر فیزیک و… را انتخاب کنند.

3. دکترا PHD

• مقطع دکتری حدود ۳ تا ۵ سال زمان می‌برد،
• شامل ۲۰ تا ۳۰ واحد درسی، تحقیق و رساله دکترا می‌شود،
• واحدهای درسی و انتخابی در این مقطع بسیار محدودند.
• گرایش‌ها کاملا تخصصی هستند و تمرکز اصلی آنها روی پژوهش و تولید دانش جدید است.

9 مورد از گرایش‌های رشته فیزیک

دانشجویانی که در رشته فیزیک تحصیل می‌کنند در ابتدا با اصول کلی و مبانی فیزیک آشنا می‌شوند. سپس می‌توانند در زمینه‌های تخصصی‌تر، مسیر تحصیلی خود را ادامه دهند.

گرایش‌های مختلف، این امکان را برای دانشجویان فراهم می‌کنند که روی یک حوزه خاص تمرکز داشته باشند و مهارت‌های نظری و عملی‌شان را در آن زمینه افزایش دهند. در ادامه گرایش‌های رشته فیزیک را معرفی خواهیم کرد.

فیزیک‌دانان کجا کار می‌کنند؟

فارغ التحصیلان رشته فیزیک با توجه به توانایی‌های خود می‌توانند در حوزه‌های تحقیقاتی، صنعتی و علمی فعالیت کنند. محل کار آنها نیز بسته به علاقمندی و گرایش انتخابی ممکن است یکی از موارد زیر باشد‌.

• مراکز تحقیقاتی و پژوهشگاه‌ها،
• مراکز آموزشی و دانشگاه‌ها،
• شرکت‌های فناوری و صنایع مختلف،
• بیمارستان‌ها، مراکز پزشکی و پژوهشی،
• رصدخانه‌ها، پروژه‌های فضایی، ‌مراکز نجومی و کیهان شناسی،
• صنایع انرژی نو و تجدید پذیر.

15 مورد از شغل‌های رشته فیزیک

فارغ التحصیلان رشته فیزیک با توجه به توانایی‌ها و مهارت‌هایی که طی سال‌های تحصیلی کسب می‌کنند و با در نظر گرفتن علاقه و استعدادهای خود می‌توانند در حوزه‌های مختلف صنعتی، علمی و… مشغول به کار شوند. در این بخش مشاغل رشته فیزیک را معرفی خواهیم کرد.

5 شغل‌ رشته فیزیک مناسب برای خانم‌ها

در میان مشاغلی که ذکر کردیم برخی از شغل‌ها با توجه به شرایط محیطی مطلوب، آرامش و ساعات کاری قابل کنترل، برای حضور خانم‌ها بسیار مناسب‌تر هستند. این مشاغل عبارتند از:

1. استاد دانشگاه،
2. مدرس فیزیک،
3. فیزیکدان پزشکی،
4. کارشناس آزمایشگاهی در محیط پژوهشی،
5. کارشناس تصویربرداری پزشکی.

5 شغل‌ رشته فیزیک مناسب برای آقایان

مشاغلی که در ادامه ذکر می‌کنیم از نظر فعالیت‌های میدانی، صنعتی یا محیط‌های فنی، با روحیات مردانه تناسب بیشتری دارند.

1. متخصص لیزر و اپتیک صنعتی،
2. کارشناس آزمایشگاه صنعتی،
3. تکنسین تخصصی فیزیک صنعتی،
4. متخصص نیمه رسانا و خطوط تولید،
5. طراح تجهیزات علمی.

6 مورد از پردرآمدترین شغل‌های رشته فیزیک

در میان انواع مشاغل رشته فیزیک، برخی از شغل‌ها در بازار ایران درآمد بیشتری دارند و به اصطلاح آینده‌دارتر هستند. این مشاغل عبارتند از:

1. متخصص اپتیک و لیزر،
2. فیزیکدان پزشکی،
3. متخصص نیمه رسانا و صنایع الکترونیک،
4. طراح تجهیزات آزمایشگاهی و علمی،
5. استاد دانشگاه،
6. متخصص نانو و مواد پیشرفته.

بازار کار و درآمد یک فیزیکدان در ایران

• در مورد حقوق و درآمد یک فیزیکدان نمی‌توان عدد و رقم مشخصی را بیان کرد؛ چرا که این رشته شغل‌های مختلفی دارد و افراد بسته به سمت شغلی که انتخاب می‌کنند، میزان تحصیلات، سابقه کاری و… درآمدهای متفاوتی را کسب خواهند کرد.
• به طور کلی درآمد یک فیزیکدانی که در بخش‌های دولتی مشغول به کار است مطابق با قانون مدیریت کشوری محاسبه می‌شود.
• اما فارغ‌ التحصیلانی که شغل‌هایی نظیر تدریس خصوصی، فعالیت در صنایع تکنولوژیک، پژوهشی، مشاغل آزاد، پروژه‌ای و… را انتخاب می‌کنند درآمدهای متغیری را تجربه خواهند کرد.

بازار کار مشاغل رشته فیزیک در جهان

• رشته فیزیک رشته‌ای مهم و کاربردی است و فارغ التحصیلان این رشته فرصت‌های شغلی متنوعی را در عرصه جهانی دارند.
• این افراد می‌توانند بسته به میزان مهارت‌ها، سطح دانش و علاقه‌مندی خود، در حوزه‌های مختلف مشغول به فعالیت شوند.
• بیشتر فارغ التحصیلان فیزیک در دانشگاه‌ها، موسسات تحقیقاتی، مراکز فناوری و صنایع پیشرفته مشغول به کار می‌شوند.
• از آنجا که این رشته در حوزه فناوری‌های نوین و تحقیقات علمی کاربردهای گسترده‌ای دارد، تقاضا برای نیروهای متخصص فیزیک روز به روز در حال افزایش بوده و در آینده نیز بیشتر هم می‌شود.‌
• برخی کشورها که روی فناوری، صنعت و پژوهش تمرکز ویژه‌ای دارند، بیشترین فرصت‌های شغلی را برای فیزیکدانان فراهم کرده اند.
• از جمله این کشورها می‌توان به کالیفرنیا، مریلند، واشنگتن، تگزاس ایلینوی و… اشاره کرد.

ادامه تحصیل در رشته فیزیک در مقاطع‌ بالاتر

• علاقمندان می‌توانند در شاخه نظری تحصیلات خود را تا مقطع کارشناسی ارشد و حتی دکترا ادامه دهند و از امکانات و مزایای دانشگاه‌های معتبری مانند دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه تهران، شریف ‌و دانشگاه تبریز بهره ببرند.
• البته شرط پذیرش در این دانشگاه‌ها شرکت در آزمون‌های سراسری و قبولی در این آزمون‌ها با رتبه بالا است.
• از آنجا که در شاخه عملی با محدودیت تجهیزات و هزینه بالای تحصیلات مواجه هستیم،‌ معمولاً ادامه تحصیل تا مقاطع بالاتر از کارشناسی چندان رایج نیست.

تحصیل در رشته فیزیک در خارج از کشور

داوطلبانی که تصمیم‌ دارند تحصیلاتشان را تا مقاطع کارشناسی ارشد و‌ دکتری ادامه دهند، می‌توانند برای ادامه تحصیل به کشورهای دیگر بروند. البته که برای پذیرش، داشتن پایان‌نامه‌های قوی، نمرات خوب، مهارت در نرم‌افزارهای علمی و ارائه حداقل یک مقاله پژوهشی الزامی است.

از کشورهای مطرح برای ادامه تحصیل در رشته فیزیک می‌توان به فرانسه، انگلستان، آلمان، کانادا، آلمان و استرالیا اشاره کرد. داوطلبانی که قصد ادامه تحصیل در این کشورها را دارند باید در کنار مهارت‌های فردی و نرم،‌ مدرک زبان معتبر داشته باشند؛ به این ترتیب چه در تحصیل و چه در مسیر شغلی آینده، موفق‌تر عمل می‌کنند.

8 مورد از دانشگاه‌های برتر ارائه دهنده رشته فیزیک در ایران

اگر مایلید که این مسیر تحصیلی را زیر نظر اساتید مجرب و در محیطی آکادمیک و معتبر آغاز کنید، مهم ترین قدم، انتخاب یک دانشگاه مناسب است. از برترین دانشگاه‌های ارائه دهنده رشته فیزیک در ایران می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

1. دانشگاه تهران،
2. دانشگاه صنعتی شریف،
3. دانشگاه شیراز،
4. دانشگاه صنعتی اصفهان،
5. دانشگاه تبریز،
6. دانشگاه فرد‌سی مشهد،
7. دانشگاه امیرکبیر،
8. دانشگاه کاشان.

10 مورد از دانشگاه‌های برتر رشته فیزیک در دنیا

در این بخش چندین مورد از دانشگاه‌های معتبر و مشهور جهان را که رشته فیزیک در آن‌ها تدریس می‌شود، معرفی می‌کنیم. این دانشگاه‌ها با بهره گیری از استادان سرشناس و امکانات فوق پیشرفته، کمک می‌کنند تا دانشجویان به اهداف خود برسند و از استعدادهای خود به خوبی استفاده کنند.‌ این دانشگاه‌ها عبارتند از:

1. Massachusetts Institute of Technology (MIT)،
2. Harvard University،
3. University of Oxford،
4. Stanford University،
5. University of Cambridge،
6. California Institute of Technology (Caltech)،
7. University of California, Berkeley (UC Berkeley)،
8. ETH Zurich – Swiss Federal Institute of Technology،
9. University of Tokyo،
10. Princeton University.

4 شرط برای مهاجرت از طریق رشته فیزیک

دانشجویان رشته فیزیک گاهی به دلایل مختلف تصمیم به مهاجرت می‌گیرند تا تحصیلات خود را در کشورهای خارجی ادامه دهند. در این بخش شرایط مهاجرت از طریق رشته فیزیک را بررسی خواهیم کرد.

1. ارائه مدرک معتبر

• ارائه مدرک تحصیلی قابل استعلام همراه با ریز نمرات به صورت ترجمه شده.

2. تسلط به زبان

• داشتن مدرک تحصیلی آیتلس، تافل یا مدرکی‌ مبنی بر مسلط بودن به زبان کشور مقصد.

3. تمکن مالی

• ارائه مدارکی برای اثبات توانایی تامین هزینه‌های زندگی و تحصیل در کشور مقصد.

4. رزومه علمی یا مهارت تخصصی

• ارائه تحقیق، مقاله یا پروژه ای که مهارت‌های شما را در زمینه فیزیک به اثبات برساند.

6 مزیت مهم تحصیل در رشته فیزیک

اگر در پی یک رشته تحصیلی هستید که فرصت‌های شغلی متنوعی را پیش رویتان قرار دهد و ذهنتان را به چالش بکشد رشته فیزیک بهترین گزینه است‌. با تحصیل در این رشته با دنیای علم، تحقیق و فناوری آشنا می‌شوید و مهارت‌های کاربردی متنوعی را کسب می‌کنید.

از مزایای تحصیل در این رشته می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم.

5 مورد از معایب رشته فیزیک

رشته فیزیک مانند هر رشته دیگری در کنار مزیت‌ها و نقاط قوت، از یک سری معایب برخوردار است. افرادی که قصد تحصیل در این رشته را دارند، طبیعتاً باید از مزایا و معایب این رشته به خوبی آگاه باشند‌ و سپس قدم در این مسیر تحصیلی بگذارند.

برخی از معایب رشته فیزیک عبارتند از:

4 مورد از چالش‌های رشته فیزیک و راه حل آن‌ها

رشته فیزیک دنیایی هیجان انگیز و عمیق از تحلیل و بررسی و کشف اطلاعات جدید است؛ اما این مسیر همیشه هموار نیست و گاهی چالش‌ها و مشکلاتی را پیش روی دانشجویان قرار می‌دهد‌. اگر این چالش‌ها را بشناسید و شرایط را درست مدیریت کنید، می‌توانید چالش‌ها را به فرصتی برای رشد و موفقیت تبدیل نمایید‌. برخی از چالش‌های این رشته عبارتند از:

1. سنگین بودن فرمول‌ها و مباحث

بعضی از درس‌های این رشته مانند ریاضی، فیزیک، کوانتوم و الکترومغناطیس درس‌هایی سخت با فرمول‌های سنگین و نفس گیر هستند‌.

2. مشخص نبودن مسیر شغلی

برخی دانشجویان بعد از فارغ التحصیلی هنوز نمی‌دانند چه کاری انجام دهند و چه شغلی را انتخاب کنند؛ در نتیجه احساس یأس و ناامیدی می‌کنند.

3. نداشتن مهارت‌های نرم

بسیاری از فیزیکدان‌ها از نظر علمی در سطوح عالی هستند؛ اما در مدیریت زمان، ارائه و ارتباطات ضعیف عمل می‌کنند.

4. کمبود تجهیزات آزمایشگاهی

فیزیک تجربی نیازمند ابزارهای گران قیمت است و به دلیل تحریم‌ها،‌ این ابزارها کمتر در دسترس دانشجویان ایرانی قرار می‌گیرند.

رشته فیزیک‌ مناسب چه کسانی است؟ 3 تیپ شخصیتی مناسب فیزیک

رشته فیزیک هم خلاقیت علمی، هم تحلیل منطقی و هم پشتکار پژوهشی می‌خواهد؛ به همین علت برخی تیپ‌های شخصیتی براساس تحلیل تست مایرز بریگز، برای تحصیل در این رشته بسیار مناسب هستند.

1. معمار منطقی INTP

این افراد کنجکاوی علمی بسیار بالایی دارند، می‌توانند مسائل پیچیده را به راحتی حل کنند، ذهن آنها برای نظریه پردازی باز است و عاشق تحلیل ساختارها و قوانین هستند.

2. راهبردی و آینده نگر INTJ

افراد با این تیپ شخصیتی، مفاهیم پیچیده را به راحتی می‌فهمند، خلاقیت بالا همراه با نظم و برنامه‌ریزی بلند مدت از دیگر ویژگی‌های شخصیتی این افراد است.

3. حل کننده و عمل گرا ISTP

این افراد در انجام فعالیت‌های فنی و عملی توانایی بالایی دارند، به آزمایش، ساخت و اندازه‌گیری علاقه نشان می‌دهند. داشتن ذهن منطقی همراه با عملگرایی از دیگر ویژگی‌های شخصیتی این افراد است.

برای موفقیت در رشته فیزیک و انتخاب شغلی مناسب از چه کسی‌ مشاوره بگیریم؟

رشته فیزیک رشته ای جذاب با فرصت‌های شغلی فراوان است؛ اما موفقیت در این رشته تنها با اخذ مدرک اتفاق نمی‌افتد. برای پیشرفت در این زمینه باید برنامه ریزی دقیق داشته باشید و با تقویت مهارت‌ها و شناخت توانایی‌هایتان در نهایت ‌در مسیر شغلی و تحصیلی مناسب قرار بگیرید.

چنانچه قصد دارید به شکل اصولی مسیر حرفه ای تان را بسازید و‌درگیر آزمون و خطاهای هزینه بر نشوید، جهت دریافت مشاوره با آکادمی کسب و کار پاکراه‌ ارتباط بگیرید؛ به این ترتیب توانایی‌ها، نقاط قوت و علاقمندی‌های خود را بهتر می‌شناسید و متناسب با آن‌ها در مسیر شغلی ‌مناسب قدم می‌گذارید.