زمان مطالعه: 8 دقیقه
وقتی برای طراحی یا بازطراحی یک وب‌سایت با تیم فنی صحبت می‌کنیم، اصطلاحاتی مانند دامنه، هاست، UI، UX، فرانتاند، بکاند، ریسپانسیو و API مدام تکرار می‌شوند. آشنایی با معنی دقیق این کلمات کمک میکند درباره امکانات، هزینه، کیفیت و نگهداری سایت تصمیم روشن‌تری بگیریم. در این واژه‌نامه آکادمی پاکراه، اصطلاحات رایج طراحی سایت را با تلفظ فارسی و کاربرد واقعی آن‌ها دسته‌بندی کرده‌ایم.
راهنمای جدول:
- ستون نخست نام انگلیسی،
- ستون دوم تلفظ رایج فارسی
- و ستون سوم فقط معنی یا توضیح کاربردی است.
نکته: نشانه‌های «اَ»، «اِ» و «اُ» برای نزدیک‌شدن به صدای واژه به کار رفته‌اند؛ تلفظ‌های فارسی، آوانویسیِ آموزشی و تقریبی با مبنای انگلیسی آمریکایی هستند، نه جایگزین آوانگاری بین‌المللی (IPA). مخفف‌ها نیز مطابق تلفظ حروف جداگانه نوشته شده‌اند.
نکته: در موبایل، خود جدول را به چپ و راست حرکت دهید.
- مفاهیم پایه، دامنه و میزبانی وب
- ساختار صفحه و اجزای رابط وب
- اصطلاحات رابط کاربری و طراحی بصری
- تجربه کاربری، تحقیق و نمونه‌سازی
- عناصر تعاملی و فرم‌های وب
- برنامهنویسی و معماری توسعه وب
- مدیریت محتوا و ساخت سایت با وردپرس
- عملکرد، امنیت و نگهداری سایت
- اصطلاحات سئو مرتبط با ساختار فنی سایت
- طراحی فروشگاه اینترنتی و مسیر تبدیل
- تفاوت اصطلاحات مشابه طراحی سایت
- جدول مخفف‌های پرکاربرد طراحی سایت
مفاهیم پایه، دامنه و میزبانی وب
در جدول زیر معنی اصطلاحات این بخش را در ارتباط با طراحی و راه‌اندازی سایت می‌خوانید.
| اصطلاح انگلیسی | تلفظ فارسی | معنی و کاربرد |
|---|---|---|
| Website | وِب‌سایت | مجموعه‌ای از صفحات مرتبط که معمولاً زیر یک دامنه در دسترس‌اند. |
| Web Page | وِب‌پِیج | یک سند قابل مشاهده در مرورگر که می‌تواند نشانی مستقل داشته باشد. |
| Homepage | هوم‌پِیج | صفحه اصلی سایت که معمولاً نقطه شروع ناوبری است. |
| Domain | دومِین | نام ثبت‌شده سایت در اینترنت، مانند example.com. |
| Subdomain | ساب‌دومِین | بخشی پیش از دامنه اصلی، مانند blog.example.com. |
| TLD | تی‌اِل‌دی | پسوند انتهایی نام دامنه، مانند com یا ir. |
| URL | یو‌آر‌اِل | نشانی کامل یک منبع اینترنتی شامل مسیر و در صورت نیاز پارامترها. |
| Slug | اِسلاگ | بخش خوانا و مشخص‌کننده صفحه در مسیر نشانی آن. |
| Web Hosting | وِب‌هاستینگ | سرویس میزبانی فایل‌ها و داده‌های مورد نیاز سایت. |
| Host | هوست | میزبان؛ بسته به زمینه، سرور یا ارائه‌دهنده میزبانی. |
| Server | سِروِر | سیستمی که درخواست‌ها را دریافت و پاسخ یا منابع لازم را ارائه میکند. |
| Web Server | وِب‌سِروِر | نرم‌افزار یا سامانه‌ای برای ارائه محتوا از طریق وب. |
| Shared Hosting | شِرد هاستینگ | میزبانی چند سایت با منابع مشترک یک سرور. |
| VPS | وی‌پی‌اِس | سرور خصوصی مجازی با منابع منطقی اختصاص‌یافته. |
| Dedicated Server | دِدیکِیتِد سِروِر | سروری که منابع آن به یک مشتری اختصاص می‌یابد. |
| Cloud Hosting | کلاود هاستینگ | میزبانی مبتنی بر زیرساخت ابری و منابع انعطاف‌پذیر. |
| DNS | دی‌اِن‌اِس | سامانه تبدیل نام دامنه به اطلاعاتی مانند نشانی IP. |
| IP Address | آی‌پی اَدْرِس | شناسه عددی یک رابط شبکه در ارتباطات اینترنتی. |
| SSL/TLS | اِس‌اِس‌اِل / تی‌اِل‌اِس | فناوری رمزنگاری ارتباط؛ در وب امروز TLS نقش اصلی را دارد. |
| HTTPS | اِیچ‌تی‌تی‌پی‌اِس | نسخه امن HTTP با ارتباط رمزنگاری‌شده. |
| HTTP | اِیچ‌تی‌تی‌پی | پروتکل تبادل درخواست و پاسخ در وب. |
| Redirect | ری‌دایرِکت | هدایت مرورگر یا خزنده از یک نشانی به نشانی دیگر. |
| 404 Not Found | فور اُ فور نات فاوْند | کد پاسخ برای منبعی که در نشانی درخواست‌شده پیدا نشده است. |
| 500 Internal Server Error | فایو هاندْرِد اینتِرنال سِروِر اِرور | خطای کلی سمت سرور هنگام پردازش درخواست. |
| CDN | سی‌دی‌اِن | شبکه توزیع محتوا برای تحویل سریع‌تر فایل‌ها از نقاط مختلف. |
| Cache | کَش | نگهداری موقت داده برای کاهش زمان بارگذاری و مصرف منابع. |
| Backup | بَک‌آپ | نسخه پشتیبان برای بازیابی فایل‌ها و دادهها. |
| Uptime | آپ‌تایم | مدت زمانی که سرویس در دسترس و فعال است. |
| Downtime | داون‌تایم | زمانی که سایت یا سرویس از دسترس خارج است. |
| Bandwidth | بَندویدث | ظرفیت انتقال داده در یک بازه زمانی. |
ساختار صفحه و اجزای رابط وب
در جدول زیر معنی اصطلاحات این بخش را در ارتباط با طراحی و راه‌اندازی سایت می‌خوانید.
| اصطلاح انگلیسی | تلفظ فارسی | معنی و کاربرد |
|---|---|---|
| Header | هِدِر | بخش بالایی صفحه که معمولاً لوگو و مسیرهای اصلی را دارد. |
| Footer | فوتِر | بخش پایینی صفحه شامل پیوندها و اطلاعات تکمیلی. |
| Navigation | نَوِگِیشِن | سازوکار حرکت کاربر میان صفحه‌ها و بخش‌های سایت. |
| Navigation Menu | نَوِگِیشِن مِنیو | فهرست پیوندهای اصلی یا فرعی سایت. |
| Breadcrumb | بِرِدکرامب | مسیر سلسله‌مراتبی که جای صفحه را در ساختار سایت نشان میدهد. |
| Sidebar | سایدبار | ستون کناری برای ابزارها، فهرست‌ها یا محتوای مکمل. |
| Widget | ویجِت | بخش یا مؤلفه آماده با یک کارکرد مشخص در رابط. |
| Hero Section | هیرو سِکشِن | بخش برجسته آغاز صفحه برای معرفی پیام اصلی. |
| Above the Fold | اَباو دِ فولد | بخش قابل مشاهده پیش از اسکرول اولیه کاربر. |
| Below the Fold | بیلو دِ فولد | محتوایی که با اسکرول‌کردن نمایان می‌شود. |
| Layout | لِی‌اوت | چیدمان عناصر و ناحیه‌های یک صفحه. |
| Grid System | گرید سیستِم | چارچوب سطر و ستون برای نظم و هماهنگی چیدمان. |
| Container | کانتِینِر | ناحیه محدودکننده یا گروه‌بندی‌کننده عناصر صفحه. |
| Section | سِکشِن | بخشی مستقل از صفحه با موضوع یا کارکرد مشخص. |
| Card | کارد | بلوک فشرده برای نمایش یک محتوای مستقل و اطلاعات مرتبط. |
| Component | کامپونِنت | جزء قابل استفاده مجدد رابط مانند کارت یا دکمه. |
| Template | تِمپْلِیت | الگوی ساختاری آماده برای صفحه یا نوع محتوا. |
| Theme | تیم | مجموعه تنظیمات و فایلهای تعیین‌کننده ظاهر سایت. |
| Landing Page | لَندینگ پِیج | صفحه‌ای با هدف مشخص مانند ثبت درخواست یا خرید. |
| Product Page | پراداکت پِیج | صفحه نمایش اطلاعات و امکان انتخاب یک محصول. |
| Category Page | کَتِگُری پِیج | صفحه فهرست محتوا یا محصولات متعلق به یک دسته. |
| Archive Page | آرکایو پِیج | صفحه نمایش مجموعه‌ای از نوشته‌ها یا آیتم‌ها. |
| Pagination | پَجینِیشِن | تقسیم محتوای فهرستی به چند صفحه شماره‌دار. |
| Infinite Scroll | اینفینیت اِسکرول | بارگذاری پیاپی محتوا هنگام پایین‌رفتن در صفحه. |
| Sticky Header | اِستیکی هِدِر | سربرگی که هنگام پیمایش در دید باقی می‌ماند. |
| Mega Menu | مِگا مِنیو | منوی گسترده با چند گروه لینک و محتوای دسته‌بندی‌شده. |
| Favicon | فَوآیکان | نماد کوچک سایت در زبانه مرورگر و بعضی فهرست‌ها. |
| 404 Page | فور اُ فور پِیج | صفحه‌ای که هنگام پیدا نشدن نشانی نمایش داده می‌شود. |
اصطلاحات رابط کاربری و طراحی بصری
در جدول زیر معنی اصطلاحات این بخش را در ارتباط با طراحی و راه‌اندازی سایت می‌خوانید.
| اصطلاح انگلیسی | تلفظ فارسی | معنی و کاربرد |
|---|---|---|
| UI | یو‌آی | رابط کاربری؛ عناصر دیداری و کنترلی برای تعامل با سایت. |
| Visual Design | ویژوئَل دیزاین | طراحی ظاهر و سازمان‌دهی دیداری اجزای رابط. |
| Typography | تایپاگْرِفی | انتخاب و تنظیم قلم، اندازه، وزن و فاصله متن‌ها. |
| Font Family | فانت فَمِلی | خانواده قلم مورد استفاده برای نمایش متن. |
| Line Height | لاین هایت | فاصله عمودی خطوط متن برای خوانایی بهتر. |
| Color Palette | کالِر پَلِت | مجموعه رنگ‌های انتخاب‌شده برای رابط. |
| Contrast | کانتراست | تفاوت روشنایی یا رنگ عناصر که بر تشخیص و خوانایی اثر دارد. |
| White Space | وایت اِسپِیس | فضای خالی میان عناصر برای ایجاد نظم و تمرکز. |
| Negative Space | نِگِتیو اِسپِیس | فضای خالی پیرامون عنصر در ترکیب‌بندی. |
| Alignment | اِلاینمِنت | هم‌راستا کردن عناصر بر اساس یک محور یا قاعده. |
| Hierarchy | هایرارکی | سلسله‌مراتب دیداری برای نمایش میزان اهمیت محتوا. |
| Icon | آیکان | نماد تصویری کوچک برای نمایش مفهوم یا عملکرد. |
| Illustration | ایلِسترِیشِن | تصویرسازی اختصاصی برای انتقال مفهوم. |
| SVG | اِس‌وی‌جی | فرمت تصویر برداری مناسب نمادها و شکل‌های مقیاس‌پذیر. |
| Raster Image | رَستِر ایمِج | تصویر پیکسلی مانند JPEG یا PNG. |
| Responsive Design | ریسپانسیو دیزاین | سازگاری چیدمان با اندازه‌های مختلف نمایشگر. |
| Adaptive Design | اَدَپتیو دیزاین | طراحی چند چیدمان مشخص برای بازه‌های متفاوت دستگاه. |
| Breakpoint | بِرِیک‌پوینت | آستانه عرض نمایشگر برای تغییر قوانین چیدمان. |
| Mobile-first | موبایل فِرست | روش طراحی از نمایشگر کوچک و گسترش به اندازه‌های بزرگ‌تر. |
| Design System | دیزاین سیستِم | مجموعه قواعد، توکن‌ها و مؤلفه‌های مشترک طراحی. |
| Design Token | دیزاین توکِن | متغیر استاندارد طراحی مثل رنگ و فاصله. |
| Dark Mode | دارک مود | حالت رنگ‌بندی تیره رابط کاربری. |
| Animation | اَنیمِیشِن | حرکت برنامه‌ریزی‌شده عناصر در رابط. |
| Microinteraction | مایکرواینتِرَکشِن | تعامل کوچک همراه با بازخورد، مانند تغییر وضعیت یک دکمه. |
تجربه کاربری، تحقیق و نمونه‌سازی
در جدول زیر معنی اصطلاحات این بخش را در ارتباط با طراحی و راه‌اندازی سایت می‌خوانید.
| اصطلاح انگلیسی | تلفظ فارسی | معنی و کاربرد |
|---|---|---|
| UX | یو‌اِکس | تجربه کاربر از مسیر، سهولت و نتیجه استفاده از سایت. |
| Usability | یوزَبیلیتی | میزان آسانی و کارآمدی استفاده از محصول. |
| Accessibility | اَکسِسِبیلیتی | قابل‌استفاده بودن سایت برای افراد با توانایی‌های متنوع. |
| User-centered Design | یوزِر سِنتِرد دیزاین | طراحی مبتنی بر نیازها و شرایط واقعی کاربران. |
| User Research | یوزِر ری‌سِرچ | پژوهش برای شناخت رفتار، نیاز و مسئله کاربران. |
| Persona | پِرسونا | الگوی پژوهش‌محور از گروهی از کاربران هدف. |
| User Journey | یوزِر جِرنی | مجموعه مراحل و نقاط تماس کاربر برای رسیدن به یک هدف. |
| User Flow | یوزِر فلو | مسیر گام‌به‌گام حرکت کاربر در رابط. |
| Information Architecture | اینفِرمِیشِن آرکیتِکچِر | ساختاربندی و نام‌گذاری محتوا برای یافتن آسان اطلاعات. |
| Wireframe | وایِرفرِیم | طرح کم‌جزئیات برای نمایش ساختار و جای عناصر. |
| Mockup | ماکآپ | نمای گرافیکی نسبتاً دقیق و معمولاً غیرتعاملی از صفحه. |
| Prototype | پروتوتایپ | نمونه آزمایشی که رفتار و جریان رابط را شبیه‌سازی میکند. |
| High-fidelity | های فیدِلیتی | نمونه با جزئیات نزدیک به محصول نهایی. |
| Low-fidelity | لو فیدِلیتی | نمونه ساده و اولیه برای بررسی ایده و ساختار. |
| User Testing | یوزِر تِستینگ | مشاهده استفاده کاربران برای کشف مشکلات واقعی. |
| A/B Testing | اِی/بی تِستینگ | مقایسه دو نسخه با تقسیم تصادفی کاربران و سنجش نتیجه. |
| Heuristic Evaluation | هیوریستیک اِوَلیوئِیشِن | ارزیابی رابط بر پایه اصول شناخته‌شده کاربردپذیری. |
| Task Success Rate | تَسک سَکسِس رِیت | سهم کاربرانی که یک وظیفه را با موفقیت انجام داده‌اند. |
| Cognitive Load | کاگنیتیو لود | میزان فشار ذهنی مورد نیاز برای فهم و کار با رابط. |
| Affordance | اَفوردَنس | ویژگی‌ای که امکان یا شیوه تعامل با عنصر را القا میکند. |
| Feedback | فیدبَک | بازخورد رابط پس از انجام یک عمل توسط کاربر. |
| Onboarding | آن‌بوردینگ | فرایند آشناکردن کاربر جدید با ویژگی‌ها و مسیر استفاده. |
عناصر تعاملی و فرم‌های وب
در جدول زیر معنی اصطلاحات این بخش را در ارتباط با طراحی و راه‌اندازی سایت می‌خوانید.
| اصطلاح انگلیسی | تلفظ فارسی | معنی و کاربرد |
|---|---|---|
| Button | باتِن | کنترلی برای اجرای یک اقدام مشخص. |
| CTA | سی‌تی‌اِی | فراخوان اقدام، مانند ثبت‌نام یا دریافت مشاوره. |
| Form | فورم | مجموعه فیلدها برای ورود و ارسال اطلاعات. |
| Input Field | اینپوت فیلد | محل ورود متن، عدد یا داده توسط کاربر. |
| Placeholder | پِلِیس‌هولدِر | متن راهنمای موقت داخل فیلد که جای برچسب را نمی‌گیرد. |
| Validation | وَلیدِیشِن | بررسی معتبر بودن داده ورودی با قواعد تعیین‌شده. |
| Checkbox | چِک‌باکس | گزینه مستقل با وضعیت انتخاب‌شده یا انتخاب‌نشده. |
| Radio Button | رِیدیو باتِن | گزینه‌ای برای انتخاب یکی از چند مقدار ناسازگار. |
| Dropdown | دراپ‌داون | فهرستی که با بازشدن، انتخاب‌های بیشتر نشان میدهد. |
| Modal | مودال | پنجره روی محتوا که معمولاً تعامل اصلی را موقتاً محدود میکند. |
| Popup | پاپ‌آپ | پنجره یا لایه نمایان‌شونده برای پیام یا اقدام. |
| Tooltip | تول‌تیپ | توضیح کوتاه وابسته به یک عنصر در شرایط تعامل. |
| Toast | توست | پیام بازخورد کوتاه و گذرا که معمولاً مانع کار نمی‌شود. |
| Accordion | اَکوردیون | مجموعه بخش‌های باز و بسته‌شونده محتوا. |
| Tab | تَب | کنترل جابه‌جایی بین نماهای هم‌سطح محتوا. |
| Slider | اِسلایدِر | کنترل انتخاب یک مقدار در بازه یا جابه‌جایی اسلایدها؛ معنا وابسته به زمینه است. |
| Carousel | کَرُسِل | نمایش چند آیتم در یک نوار پیمایشی یا چرخشی. |
| Lightbox | لایت‌باکس | نمایش بزرگ تصویر یا رسانه روی زمینه صفحه. |
| Drag and Drop | دِرَگ اَند دراپ | جابجایی یا بارگذاری از طریق کشیدن و رها کردن. |
| Autocomplete | آتوکامپلیت | پیشنهاد یا تکمیل مقدار ورودی هنگام تایپ. |
| Live Chat | لایو چَت | ابزار گفت‌وگوی آنلاین کاربر و پشتیبان. |
| Search Bar | سِرچ بار | جایگاه واردکردن عبارت برای جست‌وجو. |
| Filter | فیلتِر | محدودکردن نتایج بر اساس ویژگی‌های انتخابی. |
| Sort | سورت | مرتب‌کردن فهرست بر اساس قاعده‌ای مانند قیمت یا تاریخ. |
| Loading State | لودینگ اِستِیت | نمایش وضعیت انتظار تا آماده‌شدن پاسخ یا محتوا. |
| Skeleton Screen | اِسکِلِتِن اِسکرین | جانگهدار بصری برای محتوایی که هنوز بارگذاری نشده است. |
برنامهنویسی و معماری توسعه وب
در جدول زیر معنی اصطلاحات این بخش را در ارتباط با طراحی و راه‌اندازی سایت می‌خوانید.
| اصطلاح انگلیسی | تلفظ فارسی | معنی و کاربرد |
|---|---|---|
| HTML | اِیچ‌تی‌اِم‌اِل | زبان نشانه‌گذاری ساختار و معناشناسی صفحه. |
| CSS | سی‌اِس‌اِس | زبان تعریف سبک و چیدمان عناصر صفحه. |
| JavaScript | جاوااِسکریپت | زبان برنامهنویسی برای رفتار تعاملی در مرورگر و سرور. |
| TypeScript | تایپ‌اِسکریپت | افزونه‌ای بر جاوااسکریپت با سیستم نوع ایستا. |
| PHP | پی‌اِیچ‌پی | زبان برنامهنویسی رایج در توسعه سمت سرور و وردپرس. |
| Python | پایتان | زبان برنامهنویسی عمومی با کاربرد در توسعه وب. |
| SQL | اِس‌کیو‌اِل | زبان پرس‌وجو و مدیریت داده‌های رابطه‌ای. |
| Front-end | فرانت‌اِند | بخش رابط و کد اجرایی نزدیک به کاربر. |
| Back-end | بَک‌اِند | منطق و خدمات سمت سرور و پردازش داده. |
| Full-stack | فول‌اِستَک | فعالیت در هر دو بخش رابط و سمت سرور یک سامانه. |
| Framework | فِرِیم‌وُرک | چارچوب دارای ساختار و قواعد آماده برای توسعه. |
| Library | لایبْرِری | مجموعه کدهای بازاستفاده‌پذیر که برنامه آن‌ها را فراخوانی میکند. |
| React | ری‌اَکت | کتابخانه جاوااسکریپت برای ساخت رابط کاربری. |
| Vue.js | ویو جِی‌اِس | چارچوب توسعه رابط بر پایه اجزای واکنش‌پذیر. |
| Angular | اَنگیولار | فریم‌ورک توسعه برنامه‌های وب مبتنی بر تایپ‌اسکریپت. |
| Node.js | نود جِی‌اِس | محیط اجرای جاوااسکریپت خارج از مرورگر. |
| Bootstrap | بوت‌اِسترَپ | ابزار و کلاس‌های آماده برای طراحی رابط واکنش‌گرا. |
| DOM | دام | نمایش درختی ساختار سند که اسکریپت می‌تواند تغییرش دهد. |
| API | اِی‌پی‌آی | رابط تعریف‌شده برای تبادل درخواست و داده بین سامانه‌ها. |
| REST API | رِست اِی‌پی‌آی | سبک طراحی رابط مبتنی بر منابع و قراردادهای HTTP. |
| JSON | جِیسِن | قالب متنی ساختاریافته برای تبادل داده. |
| AJAX | اِی‌جَکس | فناوری ارسال درخواست بدون بارگذاری کامل صفحه. |
| Database | دِیتابِیس | سامانه نگهداری، بازیابی و مدیریت دادهها. |
| MySQL | مای‌اِس‌کیو‌اِل | سامانه مدیریت پایگاه داده رابطه‌ای. |
| NoSQL | نو‌اِس‌کیو‌اِل | عنوانی برای گونه‌های غیروابسته به مدل صرفاً رابطه‌ای. |
| Git | گیت | ابزار کنترل نسخه برای ثبت تغییرات کد. |
| Repository | رِپازیتُری | مخزن فایلهای پروژه و تاریخچه تغییرات. |
| Deployment | دِپلویْمِنت | انتشار نسخه توسعه‌یافته در محیط قابل استفاده. |
| Staging | اِستِیجینگ | محیط آزمایشی شبیه نسخه واقعی پیش از انتشار. |
| Production | پروداکشِن | محیط واقعی مورد استفاده کاربران. |
| Debugging | دیباگینگ | فرایند شناسایی و برطرف‌کردن خطای نرم‌افزار. |
| Bug | باگ | اشکال در عملکرد مورد انتظار نرم‌افزار. |
| Open Source | اوپِن سورس | نرم‌افزار با کد منبع در دسترس طبق مجوز مشخص. |
مدیریت محتوا و ساخت سایت با وردپرس
در جدول زیر معنی اصطلاحات این بخش را در ارتباط با طراحی و راه‌اندازی سایت می‌خوانید.
| اصطلاح انگلیسی | تلفظ فارسی | معنی و کاربرد |
|---|---|---|
| CMS | سی‌اِم‌اِس | سامانه مدیریت ساختار، ویرایش و انتشار محتوای سایت. |
| WordPress | وُردپْرِس | سامانه متن‌باز مدیریت محتوا برای ساخت انواع سایت. |
| Joomla | جوملا | سامانه متن‌باز مدیریت محتوا. |
| Drupal | دروپال | سامانه مدیریت محتوا با امکانات توسعه و پیکربندی گسترده. |
| Headless CMS | هِدلِس سی‌اِم‌اِس | سامانه مدیریت محتوا که ارائه محتوا را از رابط نمایش جدا میکند. |
| Custom CMS | کاستِم سی‌اِم‌اِس | سامانه مدیریت محتوای ساخته‌شده برای نیازهای ویژه پروژه. |
| Page Builder | پِیج بیلدِر | ابزاری برای ساخت چیدمان صفحه بدون نوشتن تمام کدها. |
| Elementor | اِلِمِنتور | صفحه‌ساز شناخته‌شده در وردپرس. |
| Block Editor | بلاک اِدیتور | ویرایشگر محتوا با واحدهای مستقل موسوم به بلوک. |
| Plugin | پِلاگین | افزونه‌ای برای افزودن قابلیت به نرم‌افزار یا سایت. |
| Child Theme | چایلد تیم | قالب فرزند برای سفارشی‌سازی بدون تغییر مستقیم قالب مادر. |
| Custom Post Type | کاستِم پوست تایپ | نوع محتوای سفارشی فراتر از نوشته و برگه پیش‌فرض. |
| Taxonomy | تَکسونُمی | روش دسته‌بندی محتوای سایت با مفاهیمی مانند دسته و برچسب. |
| Custom Field | کاستِم فیلد | فیلد داده تکمیلی برای یک آیتم محتوایی. |
| Shortcode | شورت‌کود | نشانه دستوری کوتاه برای نمایش خروجی یک قابلیت در محتوا. |
| Permalink | پِرمالینک | نشانی پایدار یک نوشته یا صفحه. |
| WooCommerce | ووکامِرس | افزونه ساخت فروشگاه اینترنتی در وردپرس. |
| Theme Update | تیم آپدِیت | به‌روزرسانی نسخه قالب با هدف اصلاح یا افزودن امکانات. |
| Migration | مایگرِیشِن | انتقال سایت یا داده به میزبان، ساختار یا سامانه دیگر. |
عملکرد، امنیت و نگهداری سایت
در جدول زیر معنی اصطلاحات این بخش را در ارتباط با طراحی و راه‌اندازی سایت می‌خوانید.
| اصطلاح انگلیسی | تلفظ فارسی | معنی و کاربرد |
|---|---|---|
| Page Speed | پِیج اِسپید | مدت و کیفیت بارگذاری صفحه از دید فنی و کاربر. |
| Core Web Vitals | کور وِب وایتَلز | مجموعه شاخص‌های تجربه بارگذاری، واکنش‌پذیری و ثبات دیداری. |
| LCP | اِل‌سی‌پی | زمان نمایش بزرگ‌ترین عنصر محتوایی قابل مشاهده صفحه. |
| INP | آی‌اِن‌پی | سنجه تأخیر واکنش صفحه به تعامل‌های کاربر. |
| CLS | سی‌اِل‌اِس | سنجه میزان جابه‌جایی ناخواسته عناصر صفحه. |
| Lazy Loading | لِیزی لودینگ | بارگذاری منابع در زمان نیاز به جای همه آن‌ها در ابتدا. |
| Minification | مینیفیکِیشِن | کاهش حجم کد با حذف نویسه‌های غیرضروری. |
| Compression | کامپرِشِن | فشرده‌کردن فایل‌ها برای کاهش حجم انتقال. |
| Image Optimization | ایمِج آپتیمایزِیشِن | تنظیم ابعاد و فرمت و حجم تصویر برای بارگذاری بهتر. |
| WebP | وِب‌پی | فرمت تصویر با پشتیبانی از فشرده‌سازی مناسب وب. |
| AVIF | اِی‌وی‌آی‌اِف | فرمت تصویر نوین با بازده فشرده‌سازی مطلوب. |
| Firewall | فایِروال | سامانه کنترل و فیلتر ترافیک بر اساس قواعد امنیتی. |
| WAF | وَف | دیوار آتش برنامه وب برای فیلتر درخواست‌های مخرب. |
| Authentication | آثِنتیکِیشِن | فرایند احراز هویت کاربر یا سامانه. |
| Authorization | آثِرایزِیشِن | بررسی مجوز دسترسی به منابع یا عملیات. |
| 2FA | تو‌اِف‌اِی | احراز هویت دو‌عاملی برای افزودن لایه امنیتی. |
| Malware | مَل‌وِر | نرم‌افزار مخرب که به سیستم آسیب می‌زند. |
| Vulnerability | والنِرَبیلیتی | ضعف امنیتی قابل سوءاستفاده در سامانه. |
| Patch | پَچ | اصلاحیه نرم‌افزاری برای رفع اشکال یا آسیب‌پذیری. |
| Monitoring | مانیتورینگ | پایش مستمر سلامت، خطاها و عملکرد سایت. |
| Log | لاگ | رکورد رویدادهای ثبت‌شده در سامانه. |
اصطلاحات سئو مرتبط با ساختار فنی سایت
در جدول زیر معنی اصطلاحات این بخش را در ارتباط با طراحی و راه‌اندازی سایت می‌خوانید.
| اصطلاح انگلیسی | تلفظ فارسی | معنی و کاربرد |
|---|---|---|
| SEO | اِس‌ای‌او | بهینه‌سازی سایت برای دیده‌شدن در نتایج جست‌وجوی ارگانیک. |
| Crawling | کراولینگ | فرایند پیمایش نشانی‌ها توسط خزنده موتور جست‌وجو. |
| Indexing | ایندِکسینگ | پردازش و ثبت اطلاعات صفحه در نمایه موتور جست‌وجو. |
| Canonical URL | کَنونیکال یو‌آر‌اِل | نشانی ترجیحی پیشنهادی برای نسخه‌های مشابه یا تکراری. |
| Robots.txt | روباتس دات تی‌اِکس‌تی | فایل راهنمای دسترسی خزنده‌ها به مسیرهای سایت. |
| XML Sitemap | اِکس‌اِم‌اِل سایت‌مَپ | فایل معرفی نشانی‌های مهم سایت به موتورهای جست‌وجو. |
| Noindex | نوایندِکس | دستور درخواست عدم نمایش صفحه در نمایه جست‌وجو. |
| Meta Description | مِتا دیسکریپشِن | توضیح خلاصه صفحه که ممکن است در نتیجه جست‌وجو نمایش یابد. |
| Title Tag | تایتِل تَگ | عنوان سند HTML که یکی از منابع عنوان نتیجه جست‌وجو است. |
| Heading Tag | هِدینگ تَگ | نشانه ساختار عنوان‌ها از H1 تا H6. |
| Alt Text | آلت تِکست | متن جایگزین تصویر برای فهم بهتر محتوا و دسترسپذیری. |
| Structured Data | اِستراکچِرد دِیتا | اطلاعات ماشین‌خوان درباره موجودیت‌ها و محتوای صفحه. |
| Schema Markup | اِسکیما مارک‌آپ | نشانه‌گذاری داده ساختاریافته بر اساس واژگان مشخص. |
| Internal Link | اینتِرنال لینک | پیوند به صفحه‌ای دیگر در همان وب‌سایت. |
| External Link | اِکستِرنال لینک | پیوند به دامنه یا وب‌سایت دیگری. |
| Anchor Text | اَنکِر تِکست | متن قابل کلیک یک پیوند. |
| Mobile-friendly | موبایل فِرِندلی | قابل استفاده بودن صفحه در نمایشگر و شرایط موبایل. |
| Rendering | رِندِرینگ | تبدیل HTML و منابع به خروجی قابل مشاهده و قابل پردازش. |
| JavaScript SEO | جاوااِسکریپت اِس‌ای‌او | ملاحظات خزش، رندر و نمایه‌سازی محتوای وابسته به جاوااسکریپت. |
| 404 Error | فور اُ فور اِرور | وضعیت پیدا نشدن منبع که بر تجربه ناوبری اثر دارد. |
برای بررسی تخصصی‌تر مباحث رتبه‌گیری و جست‌وجو می‌توانید از صفحه مشاوره سئو و بهینه‌سازی سایت استفاده کنید. اینجا فقط اصطلاحاتی آمده‌اند که بر ساختار و پیادهسازی فنی سایت اثر دارند.
طراحی فروشگاه اینترنتی و مسیر تبدیل
در جدول زیر معنی اصطلاحات این بخش را در ارتباط با طراحی و راه‌اندازی سایت می‌خوانید.
| اصطلاح انگلیسی | تلفظ فارسی | معنی و کاربرد |
|---|---|---|
| E-commerce | ای‌کامِرس | تجارت و فروش محصول یا خدمت از طریق بستر اینترنتی. |
| Shopping Cart | شاپینگ کارت | سبد نگهداری اقلام انتخاب‌شده برای خرید. |
| Checkout | چِک‌اوت | مرحله نهایی ثبت سفارش، مشخصات و پرداخت. |
| Payment Gateway | پِیمِنت گِیت‌وِی | درگاه پردازش و انجام پرداخت آنلاین. |
| Product Variant | پراداکت وِریِنت | نسخه‌های یک محصول با ویژگی‌هایی مثل رنگ و اندازه. |
| SKU | اِس‌کیو‌یو | شناسه نگهداری موجودی برای تفکیک اقلام. |
| Inventory | اینْوِنتُری | موجودی قابل فروش کالاها. |
| Wishlist | ویش‌لیست | فهرست محصولات مورد علاقه کاربر برای مراجعه بعدی. |
| Conversion | کانْوِرژِن | انجام اقدام هدف مانند خرید یا ثبت درخواست. |
| Conversion Rate | کانْوِرژِن رِیت | سهم تبدیل‌ها نسبت به مبنای مشخص مانند نشست‌ها یا کاربران. |
| Cart Abandonment | کارت اَبَندِنمِنت | رهاکردن سبد خرید بدون تکمیل سفارش. |
| Payment Failure | پِیمِنت فِیلیِر | ناموفق ماندن تراکنش پرداخت. |
| Guest Checkout | گِست چِک‌اوت | ثبت خرید بدون الزام ساخت حساب کاربری. |
| Trust Badge | تْراست بَج | نشان بصری اطلاع‌رسان درباره اعتماد یا ویژگی‌های امنیتی. |
| Order Confirmation | اُردِر کانفِرمِیشِن | پیام یا صفحه تأیید ثبت سفارش. |
تفاوت اصطلاحات مشابه طراحی سایت
این مفاهیم گاهی در گفت‌وگو با کارفرما و توسعه‌دهنده به جای یکدیگر استفاده می‌شوند، اما یکسان نیستند:
دامنه (Domain)، هاست (Web Hosting) و سرور (Server):
- دامنه نام و نشانی قابل حفظ‌کردن است؛
- هاست سرویس نگهداری داده‌هاست؛
- سرور زیرساخت پردازش و ارائه درخواست‌ها را فراهم میکند.
وب‌سایت (Website)، صفحه وب (Web Page) و صفحه فرود (Landing Page):
- سایت مجموعه‌ای از صفحات است؛
- صفحه وب یک سند مشخص است؛
- صفحه فرود با هدف عملی واحد مانند دریافت درخواست طراحی می‌شود.
رابط کاربری (UI) و تجربه کاربری (UX):
- رابط کاربری شکل و کنترل‌های قابل مشاهده است؛
- تجربه کاربری به کیفیت کل فرایند استفاده و رسیدن به هدف مربوط می‌شود.
وایرفریم (Wireframe)، ماکآپ (Mockup) و پروتوتایپ (Prototype):
- وایرفریم ساختار ساده را نشان میدهد؛
- ماکآپ ظاهر نزدیک به نهایی را نمایش میدهد؛
- پروتوتایپ رفتار و مسیرها را آزمایش‌پذیر میکند.
طراحی ریسپانسیو (Responsive) و ادپتیو (Adaptive):
- ریسپانسیو چیدمان را پیوسته با فضای موجود سازگار میکند؛
- ادپتیو معمولاً از چند چیدمان تعریف‌شده برای اندازه‌های مشخص استفاده میکند.
فرانتاند (Front-end) و بکاند (Back-end):
- فرانتاند بر رابط و تعامل در سمت کاربر متمرکز است؛
- بکاند منطق، داده و سرویسهای سمت سرور را مدیریت میکند.
قالب (Theme)، تمپلیت (Template) و صفحه‌ساز (Page Builder):
- قالب ظاهر کلی و قواعد سایت را تعریف میکند؛
- تمپلیت الگوی یک صفحه یا نوع محتواست؛
- صفحه‌ساز ابزار ساخت چیدمان است.
کش (Cache)، سی‌دی‌ان (CDN) و هاست (Hosting):
- کش داده را موقت نگه می‌دارد؛
- سی‌دی‌ان فایل را از نقاط نزدیک‌تر تحویل میدهد؛
- هاست محیط میزبانی اصلی را فراهم میکند.
ری‌دایرکت (Redirect)، کنونیکال (Canonical) و نوایندکس (Noindex):
- ری‌دایرکت مقصد درخواست را تغییر میدهد؛
- کنونیکال نشانی ترجیحی را معرفی میکند؛
- نوایندکس درخواست عدم نمایه‌سازی است.
مودال (Modal)، پاپ‌آپ (Popup) و توست (Toast):
- مودال معمولاً تمرکز تعامل را به پنجره جدید می‌برد؛
- پاپ‌آپ لایه یا پنجره نمایان‌شونده است؛
- توست بازخورد کوتاه و گذراست.
HTML، CSS و JavaScript:
- HTML ساختار و معنای محتوا را می‌سازد؛
- CSS ظاهر آن را تنظیم میکند؛
- جاوااسکریپت رفتار پویا ایجاد میکند.
سیستم مدیریت محتوا (CMS) و سایت اختصاصی (Custom Website):
- CMS شیوه مدیریت محتواست و می‌تواند سفارشی شود؛
- سایت اختصاصی به نوع پیادهسازی اشاره دارد و لزوماً بدون CMS نیست.
جدول مخفف‌های پرکاربرد طراحی سایت
تلفظ خود حروف مخفف با تلفظ عبارت کامل تفاوت دارد. ستون سوم تلفظ فارسی عبارت کامل انگلیسی است.
| مخفف | عبارت کامل انگلیسی | تلفظ فارسی عبارت کامل | معنی |
|---|---|---|---|
| UI | User Interface | یوزِر اینتِرفِیس | رابط کاربری |
| UX | User Experience | یوزِر اِکسپیریِنس | تجربه کاربری |
| CMS | Content Management System | کانتِنت مَنیجمِنت سیستِم | سیستم مدیریت محتوا |
| HTML | HyperText Markup Language | هایپِرتِکست مارک‌آپ لَنگویج | زبان نشانه‌گذاری ساختار وب |
| CSS | Cascading Style Sheets | کَسکِیدینگ اِستایل شیتس | زبان سبک‌دهی صفحات |
| JS | JavaScript | جاوااِسکریپت | زبان برنامهنویسی وب |
| URL | Uniform Resource Locator | یونیفورم ریسورس لوکِیتِر | نشانی منبع |
| DNS | Domain Name System | دومِین نِیم سیستِم | سامانه نام دامنه |
| IP | Internet Protocol | اینتِرنِت پروتُکُل | پروتکل اینترنت |
| HTTP | HyperText Transfer Protocol | هایپِرتِکست تْرَنسفِر پروتُکُل | پروتکل انتقال وب |
| HTTPS | HyperText Transfer Protocol Secure | هایپِرتِکست تْرَنسفِر پروتُکُل سِکیور | پروتکل وب امن |
| TLS | Transport Layer Security | تْرَنسپورت لِیِر سِکیوریتی | امنیت لایه انتقال |
| CDN | Content Delivery Network | کانتِنت دِلیوِری نِتوُرک | شبکه توزیع محتوا |
| API | Application Programming Interface | اَپلیکِیشِن پروگرَمینگ اینتِرفِیس | رابط برنامهنویسی |
| DOM | Document Object Model | داکیومِنت آبجِکت مادِل | مدل شیء سند |
| CTA | Call to Action | کال تو اَکشِن | فراخوان اقدام |
| SEO | Search Engine Optimization | سِرچ اِنجین آپتیمایزِیشِن | بهینه‌سازی برای موتور جست‌وجو |
| LCP | Largest Contentful Paint | لارجِست کانتِنتفول پِینت | شاخص نمایش بزرگ‌ترین محتوا |
| INP | Interaction to Next Paint | اینتِرَکشِن تو نِکست پِینت | شاخص واکنش‌پذیری |
| CLS | Cumulative Layout Shift | کیومیولِیتیو لِی‌اوت شیفت | شاخص جابه‌جایی چیدمان |
| WAF | Web Application Firewall | وِب اَپلیکِیشِن فایِروال | دیوار آتش برنامه وب |
| SQL | Structured Query Language | اِستراکچِرد کوئِری لَنگویج | زبان پرس‌وجوی ساختاریافته |
| SVG | Scalable Vector Graphics | اِسکِیلِبِل وِکتِر گْرَفیکس | گرافیک برداری مقیاس‌پذیر |
| VPS | Virtual Private Server | وِرچوئَل پرایوِت سِروِر | سرور خصوصی مجازی |
سوالات متداول
دامنه، هاست، CMS، UI، UX، ریسپانسیو، فرانتاند، بکاند، امنیت، بکآپ و قرارداد نگهداری از مهمترین مفاهیم شروع پروژهاند.
UI شکل و اجزای تعامل است؛ UX کیفیت تجربه کامل کاربر را در دستیابی به هدف بررسی میکند.
دامنه نام قابل دسترسی سایت و هاست سرویس نگهداری دادهها و فایلهای آن است.
یعنی چیدمان و عناصر با ابعاد مختلف نمایشگر بهدرستی سازگار شوند، نه اینکه فقط صفحه کوچک شود.
فرانتاند رابط و تعامل کاربر را پیادهسازی میکند؛ بکاند منطق و داده و ارتباط با سرویسها را مدیریت میکند.
خیر، وردپرس یک سیستم مدیریت محتواست که با فناوریهایی مانند PHP، JavaScript و پایگاه داده ساخته شده است.
وایرفریم جای اجزا و ساختار را مشخص میکند؛ ماکآپ سبک بصری نزدیک به خروجی نهایی را نشان میدهد.
حجم تصویر، کد، کش، سرویسهای خارجی، شبکه و نحوه بارگذاری منابع نیز بر سرعت اثر دارند.
مالکیت دامنه، دسترسی هاست و مدیریت محتوا، بکآپ، امنیت، مستندات، محیط واقعی و تعهدات پشتیبانی را بررسی کنید.
خیر؛ اما ساختار درست HTML، سرعت، دسترسپذیری و آدرسها در طراحی سایت بر سئوی فنی اثر دارند.
روی دکمه «مشاوره آنلاین» کلیک کنید تا مهندس ایمان پاکراه و تیم آکادمی پاکراه به‌صورت آنلاین و کاملاً رایگان راهنمایی‌تان کنند.
مشاوره آنلاین