ساخت یک محصول صنایع دستی ساعت‌ها زمان، دقت و ذوق هنری می‌خواهد.
اما فروش آن به مشتری مناسب و تبدیل هنر به یک کسب و کار پایدار، به برنامهریزی بیشتری نیاز دارد.
بوم مدل کسب و کار صنایع دستی کمک میکند قبل از سرمایه‌گذاری یا توسعه فعالیت، مشتریان، محصولات، روشهای فروش، منابع درآمد و هزینههای خود را مشخص کنید.
در این مطلب از آکادمی پاکراه، ۹ بخش اصلی بوم مدل کسب و کار صنایع دستی را بررسی می‌کنیم و در ادامه یک نمونه کاربردی از آن را می‌بینیم.
عناصر کلیدی بوم مدل کسب و کار صنایع دستی
یک بوم مدل کسب و کار حرفه‌ای برای فعالیت در حوزه صنایع دستی شامل ۹ بخش اصلی است:
۱. بخش مشتریان (Customer Segments)
اولین قدم این است که مشخص کنید محصولات صنایع دستی خود را به چه کسانی می‌فروشید.
مشتریان این کسب و کار می‌توانند شامل گروه‌های مختلفی باشند:
- افرادی که به محصولات دست ساز و خاص علاقه دارند،
- خریداران هدیه برای تولد، سالگرد و مناسبت‌های مختلف،
- گردشگران و علاقه‌مندان به صنایع دستی بومی و سنتی،
- فروشگاههای صنایع دستی و محصولات هنری،
- شرکت‌ها و سازمان‌هایی که هدایای تبلیغاتی یا سازمانی تهیه می‌کنند،
- طراحان داخلی و افرادی که برای دکوراسیون منزل به محصولات دست ساز نیاز دارند،
- مشتریان آنلاین که محصولات هنری را از طریق سایت و شبکه‌های اجتماعی خریداری می‌کنند،
- فروشندگان عمده و واسطه‌های توزیع محصولات صنایع دستی.
شناخت مشتری هدف به شما کمک میکند محصول، قیمت و روش فروش خود را بهتر انتخاب کنید.
۲. ارزش‌های پیشنهادی (Value Propositions)
چرا مشتری باید محصولات صنایع دستی شما را انتخاب کند؟
ارزش پیشنهادی می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
- طراحی خاص و تولید محصولات دست ساز،
- استفاده از مواد اولیه باکیفیت،
- حفظ طرح‌ها و تکنیک‌های سنتی،
- امکان سفارش محصولات اختصاصی،
- ارائه محصولات متناسب با سلیقه و بودجه مشتری،
- بسته بندی مناسب برای هدیه،
- تولید محدود و عرضه محصولات متمایز،
- استفاده از مواد اولیه بومی،
- ارائه توضیحات درباره هنرمند، روش ساخت و پیشینه محصول،
- امکان سفارش در تعداد بالا برای هدایای سازمانی.
در کسب و کار صنایع دستی، ارزش محصول فقط به مواد اولیه و هزینه ساخت آن محدود نمی‌شود. طراحی، مهارت هنرمند، زمان تولید و اصالت کار نیز در تصمیم خرید مشتری نقش دارند.
۳. کانالهای توزیع (Channels)
چطور محصولات صنایع دستی را به مشتری معرفی می‌کنید و به دست او می‌رسانید؟
- فروش مستقیم در کارگاه یا فروشگاه،
- فروش از طریق وب سایت اختصاصی،
- فعالیت در شبکه‌های اجتماعی،
- فروش در بازارچه‌ها و نمایشگاه‌های صنایع دستی،
- همکاری با فروشگاههای هنری و صنایع دستی،
- عرضه محصولات در فروشگاههای سوغات و مراکز گردشگری،
- فروش از طریق پلتفرم‌های آنلاین،
- همکاری با طراحان داخلی و فروشندگان محصولات دکوراتیو،
- فروش مستقیم به شرکت‌ها و سازمان‌ها.
بازارچه‌های هنری فرصت مناسبی برای معرفی محصولات به مشتریان حضوری هستند؛ در حالی که فروش آنلاین دسترسی به مشتریان شهرهای دیگر را به همراه دارد.
۴. تعامل با مشتریان (Customer Relationships)
چطور مشتریان را جذب می‌کنید و به خرید دوباره ترغیب می‌کنید؟
- ارائه مشاوره برای انتخاب محصول مناسب،
- پاسخگویی سریع به سوالات مشتریان،
- اطلاع رسانی درباره محصولات جدید،
- ارائه امکان سفارش‌سازی بر اساس سلیقه مشتری،
- ارسال تصاویر مراحل ساخت برای سفارش‌های اختصاصی،
- ارائه تخفیف برای خریدهای بعدی،
- بسته بندی مناسب و ارسال دقیق سفارش‌ها،
- دریافت بازخورد پس از خرید،
- ایجاد باشگاه مشتریان و اطلاع رسانی پیشنهادهای ویژه.
برای مثال، اگر مشتری یک محصول چوبی دست ساز را برای هدیه خریداری کرده باشد، می‌توانید محصولات مکمل یا طرح‌های جدید را در خریدهای بعدی به او معرفی کنید.
۵. جریان‌های درآمد (Revenue Streams)
درآمد کسب و کار صنایع دستی از چه مسیرهایی ایجاد می‌شود؟
- فروش مستقیم محصولات دست ساز،
- فروش آنلاین محصولات،
- فروش عمده به فروشگاه‌ها،
- دریافت سفارش‌های اختصاصی،
- تولید هدایای سازمانی،
- فروش محصولات سفارشی با نام یا طرح دلخواه مشتری،
- شرکت در نمایشگاه‌ها و بازارچه‌های فروش،
- برگزاری کارگاه‌های آموزشی صنایع دستی،
- آموزش مهارت‌های هنری به صورت حضوری یا آنلاین،
- فروش مجموعه‌های هدیه و محصولات مناسبتی.
تنوع جریان‌های درآمدی وابستگی کسب و کار به یک نوع محصول یا کانال فروش را کاهش می‌دهد.
۶. منابع کلیدی (Key Resources)
برای راه‌اندازی و اداره کسب و کار صنایع دستی به چه منابعی نیاز دارید؟
- مهارت و تخصص هنرمند یا تولید کننده،
- کارگاه یا فضای مناسب تولید،
- ابزارها و تجهیزات ساخت محصولات،
- مواد اولیه مورد نیاز،
- نیروی کار ماهر،
- طرح‌ها و الگوهای اختصاصی،
- سرمایه در گردش برای تولید و تامین مواد اولیه،
- تجهیزات بسته بندی و ارسال،
- وب سایت و صفحات شبکه‌های اجتماعی،
- برند، هویت بصری و نمونه‌کارهای حرفه‌ای.
در این کسب و کار، مهارت و تجربه هنرمند از منابع مهم محسوب می‌شود؛ زیرا کیفیت ساخت و تمایز محصولات تا حد زیادی به توانایی تولید کننده وابسته است.
۷. فعالیت‌های کلیدی (Key Activities)
برای تولید و فروش محصولات صنایع دستی چه فعالیت‌هایی باید انجام دهید؟
- طراحی محصولات جدید،
- تهیه مواد اولیه،
- تولید و تکمیل محصولات،
- کنترل کیفیت محصولات ساخته شده،
- مدیریت موجودی و برنامهریزی تولید،
- عکاسی و معرفی محصولات،
- بازاریابی و تولید محتوا،
- ثبت و پردازش سفارش‌ها،
- بسته بندی و ارسال محصولات،
- مدیریت ارتباط با مشتریان،
- بررسی میزان فروش و شناسایی محصولات پرفروش،
- مدیریت مالی و کنترل هزینهها.
برخی محصولات صنایع دستی زمان ساخت طولانی دارند و تولید بدون توجه به میزان تقاضا سرمایه و مواد اولیه را برای مدت زیادی درگیر میکند.
۸. شرکای کلیدی (Key Partnerships)
چه افراد یا مجموعه‌هایی می‌توانند به رشد کسب و کار صنایع دستی کمک کنند؟
- تامین کنندگان مواد اولیه،
- تولیدکنندگان ابزار و تجهیزات،
- هنرمندان و استادکاران همکار،
- فروشگاههای صنایع دستی،
- برگزارکنندگان نمایشگاه‌ها و بازارچه‌ها،
- شرکت‌های بسته بندی و حمل و نقل،
- پلتفرم‌های فروش آنلاین،
- طراحان گرافیک و متخصصان برندینگ،
- فروشگاههای سوغات و مراکز گردشگری،
- شرکت‌ها و سازمان‌های سفارش دهنده هدایای تبلیغاتی.
برای مثال، همکاری با یک فروشگاه سوغات مسیر تازه‌ای برای فروش محصولات محلی ایجاد میکند؛ بدون اینکه تولید کننده مجبور باشد خودش فروشگاه مستقلی راه‌اندازی کند.
۹. ساختار هزینهها (Cost Structure)
مهم‌ترین هزینههای کسب و کار صنایع دستی عبارت‌اند از:
- خرید مواد اولیه،
- اجاره یا تجهیز کارگاه،
- خرید و نگهداری ابزارها و تجهیزات،
- دستمزد هنرمندان و نیروی کار،
- هزینه بسته بندی،
- هزینه ارسال محصولات،
- هزینه تبلیغات و بازاریابی،
- هزینه راه‌اندازی و نگهداری فروشگاه اینترنتی،
- هزینه حضور در نمایشگاه‌ها و بازارچه‌ها،
- هزینههای جاری کارگاه،
- هزینه محصولات معیوب یا تولیدات فروش نرفته.
علاوه بر مواد اولیه، باید زمان صرف شده برای ساخت، دستمزد هنرمند، بسته بندی و سایر هزینههای مرتبط را نیز در نظر بگیرید.
دانلود بوم مدل کسب و کار صنایع دستی
برای طراحی مدل کسب و کار خود می‌توانید از یک بوم آماده استفاده کنید و ۹ بخش آن را متناسب با نوع محصولات، بازار هدف و روش فروش تکمیل کنید.
هنگام تکمیل بوم، بهتر است به جای نوشتن موارد کلی، اطلاعات مشخصی ثبت کنید؛ برای مثال، به جای «فروش آنلاین» بنویسید که کدام محصولات را از چه کانالی و به چه گروهی از مشتریان عرضه خواهید کرد.
نمونه بوم مدل کسب و کار صنایع دستی
برای درک بهتر، فرض کنید یک کارگاه تولید محصولات چوبی دست ساز فعالیت میکند و محصولات خود را از طریق شبکه‌های اجتماعی، فروشگاههای هنری و سفارش‌های اختصاصی به فروش می‌رساند.
بوم مدل کسب و کار این کارگاه می‌تواند به شکل زیر باشد:
- بخش مشتری: علاقه‌مندان به محصولات دست ساز، خریداران هدیه، طراحان داخلی و شرکت‌های سفارش‌دهنده هدایای سازمانی،
- ارزش پیشنهادی: محصولات چوبی دست ساز، طراحی اختصاصی، کیفیت ساخت مناسب و امکان سفارش سازی،
- کانال توزیع: شبکه‌های اجتماعی، وب سایت، نمایشگاه‌های هنری و فروشگاههای صنایع دستی،
- تعامل با مشتری: مشاوره پیش از خرید، ثبت سفارش اختصاصی، نمایش مراحل ساخت و پیگیری رضایت مشتری،
- جریان درآمد: فروش محصولات آماده، سفارش‌های سفارشی، هدایای سازمانی و برگزاری کارگاه آموزشی،
- منابع کلیدی: مهارت نجاری و هنرهای دستی، کارگاه، ابزار تولید، مواد اولیه و برند،
- فعالیت‌های کلیدی: طراحی، تولید، کنترل کیفیت، بازاریابی، بسته بندی و ارسال،
- شرکای کلیدی: تامین کنندگان چوب، هنرمندان همکار، فروشگاههای هنری و شرکت‌های حمل و نقل،
- ساختار هزینهها: مواد اولیه، تجهیزات، دستمزد، اجاره کارگاه، بسته بندی، ارسال و بازاریابی.
در این مدل، کسب و کار علاوه بر فروش محصولات آماده، از سفارش‌های اختصاصی و هدایای سازمانی نیز درآمد کسب میکند.
برای دانلود بوم مدل بالا، از طریق لینک‌های زیر اقدام کنید:
برای طراحی بوم مدل کسب و کار صنایع دستی از کجا مشاوره بگیریم؟
کسب و کار صنایع دستی می‌تواند در قالب یک کارگاه خانگی، فروشگاه مستقل، برند محصولات دست ساز یا مجموعه‌ای با تولید و فروش عمده فعالیت کند.
هرکدام از این مدل‌ها به منابع، سرمایه، مشتریان و روش درآمدزایی متفاوتی نیاز دارند.
بوم مدل کسب و کار کمک میکند پیش از توسعه فعالیت، این تفاوت‌ها را بررسی کنید و مدلی متناسب با مهارت، ظرفیت تولید، سرمایه و بازار هدف خود انتخاب کنید.
اگر برای طراحی بوم مدل به راهنمایی نیاز دارید، فرم دریافت مشاوره را پر کنید تا یک جلسه مشاوره تخصصی با مهندس ایمان پاکراه برایتان فیکس کنیم.
روی دکمه «مشاوره آنلاین» کلیک کنید تا مهندس ایمان پاکراه و تیم آکادمی پاکراه به‌صورت آنلاین و کاملاً رایگان راهنمایی‌تان کنند.
مشاوره آنلاین