زمان مطالعه: 6 دقیقه
سوالی درباره مقاله «اصطلاحات رایج بازرگانی» دارید؟

روی دکمه «مشاوره آنلاین» کلیک کنید تا مهندس ایمان پاکراه و تیم آکادمی پاکراه به‌صورت آنلاین و کاملاً رایگان راهنمایی‌تان کنند.

مشاوره آنلاین

وقتی در یک معامله از FOB، CIF، LC، پروفرما، بارنامه، ترخیص کالا یا دموراژ صحبت می‌شود، دانستن ترجمه لفظی کافی نیست؛ هر کدام می‌تواند بر هزینه، ریسک، زمان تحویل و نحوه دریافت وجه اثر بگذارد.

در این واژه‌نامه از آکادمی پاکراه اصطلاحات رایج بازرگانی را به فارسی و انگلیسی، همراه با تلفظ اعراب‌گذاری‌شده و توضیح کاربردی مرور می‌کنیم؛ از خریدوفروش و تجارت داخلی تا صادرات، واردات، گمرک، حمل‌ونقل و اسناد بانکی.

راهنمای جدول:

  1. ستون نخست نام انگلیسی،
  2. ستون دوم تلفظ رایج فارسی
  3. و ستون سوم فقط معنی یا توضیح کاربردی است.
نکته: نشانه‌های «اَ»، «اِ» و «اُ» برای نزدیک‌شدن به صدای واژه به کار رفته‌اند؛ تلفظ‌های فارسی، آوانویسیِ آموزشی و تقریبی با مبنای انگلیسی آمریکایی هستند، نه جایگزین آوانگاری بین‌المللی (IPA). مخفف‌ها نیز مطابق تلفظ حروف جداگانه نوشته شده‌اند.
نکته: در موبایل، خود جدول را به چپ و راست حرکت دهید.

مفاهیم پایه تجارت و بازرگانی

اصطلاح انگلیسی تلفظ فارسی معنی و کاربرد
Trade تِرِید تجارت؛ مبادله کالا یا خدمات میان اشخاص یا بنگاه‌ها
Commerce کامِرس فعالیت‌های تجاری مرتبط با خریدوفروش و گردش کالا و خدمات
Domestic Trade دومِستیک تِرِید تجارت در بازار داخلی یک کشور
International Trade اینتِرنَشِنال تِرِید مبادله کالا و خدمات میان کشورها
Import ایمپورت واردات کالا یا خدمات از خارج
Export اِکسپورت صادرات کالا یا خدمات به خارج
Re-export ری‌اِکسپورت صادرات دوباره کالای واردشده، معمولاً بدون تغییر ماهوی
Importer ایمپورتِر شخص یا شرکت واردکننده کالا
Exporter اِکسپورتِر شخص یا شرکت صادرکننده کالا
Buyer بایِر خریدار معامله
Seller سِلِر فروشنده معامله
Supplier ساپلایِر تأمین‌کننده کالا یا مواد اولیه
Manufacturer مَنیوفَکچِرِر تولیدکننده کالا
Distributor دیستریبیوتِر توزیع‌کننده‌ای که کالا را خریداری و به بازار عرضه می‌کند
Agent اِیجِنت نماینده‌ای که به‌حساب یا از طرف اصیل فعالیت می‌کند
Trading Company تِرِیدینگ کامپِنی شرکت فعال در معاملات و تأمین و فروش تجاری
Commodity کامادیتی کالای پایه و نسبتاً استاندارد مانند فلزات و محصولات کشاورزی
Consignment کِنساینمِنت ارسال کالا نزد گیرنده یا عامل برای فروش طبق توافق
Purchase Order پِرچِس اُردِر سفارش خرید رسمی که مشخصات و مقدار کالا را اعلام می‌کند
Sales Order سِیلز اُردِر سفارش فروش ثبت‌شده توسط فروشنده
Quotation کُوتِیشِن اعلام قیمت و شرایط پیشنهادی فروشنده
RFQ آر اِف کیو درخواست اعلام قیمت از فروشندگان
RFP آر اِف پی درخواست پیشنهاد فنی و تجاری برای تأمین کالا یا خدمات
MOQ اِم اُو کیو حداقل مقدار سفارش قابل‌قبول نزد تأمین‌کننده
Lead Time لید تایم فاصله زمانی ثبت سفارش تا تأمین یا تحویل کالا
Trade Balance تِرِید بَلِنس تفاوت ارزش صادرات و واردات کشور
Bilateral Trade بای‌لَتِرال تِرِید تجارت میان دو کشور
Multilateral Trade مالتی‌لَتِرال تِرِید تجارت میان چند کشور

مذاکره، سفارش و قیمت‌گذاری تجاری

اصطلاح انگلیسی تلفظ فارسی معنی و کاربرد
Negotiation نیگوشی‌اِیشِن مذاکره بر سر قیمت، مقدار، پرداخت و تحویل
Offer آفِر پیشنهاد معامله با شرایط مشخص
Counteroffer کانتِرآفِر پیشنهاد متقابل در پاسخ به پیشنهاد اولیه
Acceptance اَکسِپتِنس پذیرش پیشنهاد طبق شرایط مقرر
Unit Price یونیت پرایس قیمت هر واحد کالا
Bulk Order بالک اُردِر سفارش در حجم بالا
Wholesale هول‌سِیل فروش عمده کالا
Retail ریتیل فروش مستقیم به مصرف‌کننده نهایی
Price List پرایس لیست فهرست قیمت کالاها
Discount دیسکاونت تخفیف توافق‌شده در معامله
Trade Discount تِرِید دیسکاونت تخفیف تجاری برای خریداران یا توزیع‌کنندگان
Quantity Discount کوانتیتی دیسکاونت تخفیف ناشی از خرید با حجم مشخص
Volume Commitment والیوم کِمیتْمِنت تعهد خرید یا فروش حجم معین در یک دوره
Price Escalation پرایس اِسکِلِیشِن افزایش قیمت براساس بند تعدیل یا شرایط قرارداد
Sample سَمپِل نمونه کالا برای بررسی پیش از سفارش
Specification اِسپِسیفیکِیشِن ویژگی‌های فنی و کیفی توافق‌شده کالا
Tolerance تالِرِنس دامنه انحراف مجاز از مقدار یا مشخصات
Quality Assurance کوالیتی اَشورِنس فرایندهای اطمینان از برآورده‌شدن الزامات کیفیت
Quality Control کوالیتی کِنترول بازرسی و آزمون کیفیت محصول
Inspection اینسپِکشِن بازرسی کالا یا فرایند در مرحله توافق‌شده
Third-party Inspection ثِرد پارتی اینسپِکشِن بازرسی توسط نهاد مستقل از خریدار و فروشنده

اسناد بازرگانی و مدارک واردات و صادرات

اصطلاح انگلیسی تلفظ فارسی معنی و کاربرد
Proforma Invoice پِروفُرما اینوُیس پیش‌فاکتور شامل شرایط پیشنهادی معامله؛ جایگزین فاکتور نهایی نیست
Commercial Invoice کامِرشال اینوُیس فاکتور تجاری با مشخصات کالا، ارزش، فروشنده و خریدار
Packing List پَکینگ لیست فهرست بسته‌ها و تعداد، وزن و محتویات محموله
Certificate of Origin سِرتیفیکِت آو اُریجین گواهی مبدأ که کشور مبدأ کالا را تأیید می‌کند
Inspection Certificate اینسپِکشِن سِرتیفیکِت گواهی نتیجه بازرسی در شرایط تعیین‌شده
Insurance Certificate اینشورِنس سِرتیفیکِت گواهی پوشش بیمه محموله
Bill of Lading بیل آو لِیدینگ بارنامه دریایی؛ سند دریافت یا بارگیری کالا و مدرک قرارداد حمل؛ نوع قابل‌انتقال آن می‌تواند نماینده حق تحویل کالا باشد
Sea Waybill سی وِی‌بیل راهنامه دریایی غیرقابل معامله برای تحویل به گیرنده تعیین‌شده
Air Waybill اِیر وِی‌بیل راهنامه حمل هوایی؛ عموماً غیرقابل معامله است
CMR Consignment Note سی اِم آر کِنساینمِنت نوت راهنامه حمل بین‌المللی جاده‌ای تحت کنوانسیون CMR
Multimodal Transport Document مالتی‌مودال ترَنسپورت داکیومِنت سند حمل برای جابه‌جایی با بیش از یک شیوه حمل
House Bill of Lading هاوس بیل آو لِیدینگ بارنامه صادرشده توسط فورواردر یا متصدی حمل قراردادی
Master Bill of Lading مَستِر بیل آو لِیدینگ بارنامه صادرشده توسط متصدی حمل اصلی
Shipping Instructions شیپینگ اینستراکشنز دستورهای فرستنده برای تنظیم اسناد و عملیات حمل
Manifest مَنیفِست فهرست اطلاعات محموله‌های یک وسیله حمل
Delivery Order دِلیوِری اُردِر دستور تحویل کالا به گیرنده مجاز
Warehouse Receipt وِرهاوس رِسیپت رسید تحویل و نگهداری کالا در انبار
Arrival Notice اَرایوِل نوتیس اطلاعیه رسیدن یا نزدیک‌شدن محموله
Bill of Exchange بیل آو اِکسچِینج برات تجاری با دستور پرداخت مبلغ معین
Certificate of Conformity سِرتیفیکِت آو کِنفورمیتی گواهی انطباق با استاندارد یا الزامات مقرر
Phytosanitary Certificate فایتوسَنیتِری سِرتیفیکِت گواهی بهداشت گیاهی برای کالاهای مشمول
Health Certificate هِلث سِرتیفیکِت گواهی سلامت یا بهداشت کالا طبق ضوابط مقصد
Material Safety Data Sheet مَتیریال سِیفتی دِیتا شیت برگه اطلاعات ایمنی مواد؛ نام امروزی رایج آن SDS است
Certificate of Analysis سِرتیفیکِت آو اَنَلِسیس گواهی نتایج آزمون و مشخصات آزمایشگاهی کالا

حمل‌ونقل، لجستیک و کانتینر

اصطلاح انگلیسی تلفظ فارسی معنی و کاربرد
Logistics لوجیستیکس برنامه‌ریزی و مدیریت جریان کالا و اطلاعات مرتبط
Freight فِرِیت بار یا کرایه حمل بسته به بافت جمله
Cargo کارگو بار یا محموله قابل حمل
Shipment شیپمِنت محموله‌ای که برای ارسال آماده یا ارسال شده است
Carrier کَریِر متصدی مسئول انجام حمل طبق قرارداد
Freight Forwarder فِرِیت فورواردِر هماهنگ‌کننده خدمات حمل و اسناد و مسیر محموله
Shipper شیپِر فرستنده ثبت‌شده در اسناد حمل
Consignee کانساینی گیرنده تعیین‌شده کالا در سند حمل
Notify Party نوتیفای پارتی شخص یا نهادی که باید از رسیدن محموله آگاه شود
Port of Loading پورت آو لودینگ بندر بارگیری محموله
Port of Discharge پورت آو دیسچارج بندر تخلیه محموله
Place of Delivery پلِیس آو دِلیوِری محل توافق‌شده تحویل کالا
Transshipment ترَنزشیپمِنت انتقال محموله از یک وسیله حمل به وسیله دیگر در مسیر
Transit ترَنزیت عبور کالا از مسیر یا کشور میانی به سوی مقصد
Container کانتِینِر واحد استاندارد حمل کالا
FCL اِف سی اِل محموله کانتینری کامل به‌صورت یک واحد رزرو
LCL اِل سی اِل حمل محموله کوچک به‌صورت تجمیعی با بارهای دیگر در یک کانتینر
TEU تی ای یو واحد معادل کانتینر بیست‌فوتی
FEU اِف ای یو واحد معادل کانتینر چهل‌فوتی
Reefer Container ریفِر کانتِینِر کانتینر یخچال‌دار کنترل دما
Stuffing اِستافینگ بارگیری کالا در کانتینر
Stripping اِستریپینگ تخلیه کالا از کانتینر
Pallet پَلِت سکوی جابه‌جایی و تجمیع بسته‌ها
Gross Weight گِروس وِیت وزن ناخالص شامل کالا و بسته‌بندی
Net Weight نِت وِیت وزن خالص کالا بدون بسته‌بندی
Chargeable Weight چارجِبِل وِیت وزن مبنای محاسبه کرایه، طبق مقررات حمل‌کننده
ETA ای تی اِی زمان تخمینی رسیدن وسیله حمل
ETD ای تی دی زمان تخمینی حرکت وسیله حمل از مبدأ
Demurrage دِمِریج هزینه ماندن کانتینر در ترمینال بیش از مهلت مجاز طبق تعرفه
Detention دیتِنشِن هزینه نگهداری کانتینر بیرون ترمینال بیش از مهلت مجاز
Free Time فری تایم مهلت مجاز استفاده یا توقف بدون هزینه تعیین‌شده
Freight Prepaid فِرِیت پری‌پِید کرایه حمل که طبق توافق در مبدأ پرداخت می‌شود
Freight Collect فِرِیت کِلِکت کرایه حمل که طبق توافق در مقصد دریافت می‌شود
Last Mile Delivery لَست مایل دِلیوِری مرحله پایانی توزیع تا محل گیرنده

اینکوترمز و شرایط تحویل

نکته: آخرین نسخه رسمیِ جاری قواعد اینکوترمز، Incoterms® 2020 با ۱۱ قاعده است. هر قاعده باید همراه با محل دقیق نام‌برده‌شده در قرارداد استفاده شود. اینکوترمز زمان انتقال مالکیت یا روش پرداخت را به‌تنهایی تعیین نمی‌کند.

اصطلاح انگلیسی تلفظ فارسی معنی و کاربرد
Incoterms 2020 اینکوتِرمز دو هزار و بیست مجموعه یازده قاعده استاندارد ICC برای تقسیم وظایف، هزینه‌ها و ریسک تحویل؛ به‌خودی‌خود مالکیت یا شرایط پرداخت را تعیین نمی‌کند
EXW — Ex Works اِکس وِرکس تحویل در محل فروشنده؛ خریدار بخش عمده حمل و تشریفات را بر عهده می‌گیرد
FCA — Free Carrier فری کَریِر تحویل کالا به حمل‌کننده معرفی‌شده در محل مقرر؛ قابل استفاده برای انواع حمل
CPT — Carriage Paid To کَریج پِید تو فروشنده کرایه تا مقصد مقرر را می‌پردازد، ولی ریسک زودتر و هنگام تحویل به حمل‌کننده منتقل می‌شود
CIP — Carriage and Insurance Paid To کَریج اَند اینشورِنس پِید تو مانند CPT با تعهد بیمه حمل از سوی فروشنده طبق سطح پوشش مقرر
DAP — Delivered at Place دِلیوِرد اَت پلِیس تحویل در محل مقصد تعیین‌شده، آماده تخلیه از وسیله حمل
DPU — Delivered at Place Unloaded دِلیوِرد اَت پلِیس آنلودِد تحویل پس از تخلیه در مقصد تعیین‌شده
DDP — Delivered Duty Paid دِلیوِرد دیوتی پِید تحویل در مقصد با مسئولیت فروشنده برای تشریفات و حقوق واردات، طبق قاعده
FAS — Free Alongside Ship فری اَلانگساید شیپ تحویل کالا در کنار کشتی در بندر بارگیری؛ مخصوص حمل دریایی یا آبراهی
FOB — Free On Board فری آن بورد تحویل کالا روی کشتی در بندر مبدأ؛ مخصوص حمل دریایی یا آبراهی
CFR — Cost and Freight کاست اَند فِرِیت فروشنده کرایه تا بندر مقصد را می‌پردازد ولی ریسک در بندر مبدأ و روی کشتی منتقل می‌شود
CIF — Cost, Insurance and Freight کاست اینشورِنس اَند فِرِیت مانند CFR با الزام بیمه از سوی فروشنده؛ مخصوص حمل دریایی یا آبراهی

گمرک، تعرفه و مقررات تجارت خارجی

اصطلاح منطقه آزاد تجاری به محدوده‌ای با مقررات و مزایای خاص اشاره دارد؛ نوع امتیازها و تکالیف در هر کشور و منطقه یکسان نیست.

اصطلاح انگلیسی تلفظ فارسی معنی و کاربرد
Customs کاستِمز سازمان متولی کنترل و تشریفات کالا در مرز
Customs Clearance کاستِمز کلیرِنس انجام تشریفات لازم برای ترخیص کالا
Customs Declaration کاستِمز دِکلِرِیشِن اظهار رسمی اطلاعات کالا نزد گمرک
HS Code اِیچ اِس کُد کد طبقه‌بندی هماهنگ‌شده کالا برای تعرفه و آمار تجارت
Tariff تَریف جدول یا نرخ تعرفه اعمال‌شده بر کالای تجاری
Customs Duty کاستِمز دیوتی حقوق یا عوارض گمرکی که طبق مقررات دریافت می‌شود
Customs Valuation کاستِمز وَل‌یواِیشِن تعیین ارزش گمرکی کالا برای محاسبه حقوق ورودی
CIF Value سی آی اِف وَلیو ارزش کالا به‌علاوه کرایه و بیمه طبق تعریف مبنای مربوط
Bonded Warehouse باندِد وِرهاوس انبار تحت نظارت گمرک که ترخیص یا پرداخت حقوق طبق مقررات به تعویق می‌افتد
Free Trade Zone فری تِرِید زون منطقه دارای رژیم مقرراتی و مشوق‌های تجاری ویژه؛ لزوماً معافیت کامل از همه حقوق نیست
Rules of Origin رولز آو اُریجین قواعد تعیین کشور مبدأ کالا برای مقاصد تعرفه‌ای و تجاری
Preferential Tariff پِرِفِرِنشال تَریف نرخ ترجیحی تعرفه با رعایت شرایط توافق تجاری
Trade Agreement تِرِید اَگریمِنت توافق میان کشورها درباره قواعد و امتیازهای تجارت
Free Trade Agreement فری تِرِید اَگریمِنت توافق کاهش موانع تجاری میان طرف‌های عضو
Import License ایمپورت لایسِنس مجوز لازم برای واردات برخی کالاها
Export License اِکسپورت لایسِنس مجوز لازم برای صادرات برخی کالاها
Quota کووتا سقف مقداری یا ارزشی واردات یا صادرات
Anti-dumping Duty اَنتی دامپینگ دیوتی حقوق جبرانی در شرایط احراز دامپینگ زیان‌بار طبق قواعد مربوط
Embargo اِمبارگو ممنوعیت رسمی تجارت با کشور یا کالای مشخص
Sanctions سَنکشنز محدودیت‌های حقوقی یا اقتصادی بر اشخاص و معاملات
Compliance کِمپلایِنس انطباق عملیات تجارت با قوانین و الزامات لازم‌الاجرا
Due Diligence دیو دیلیجِنس بررسی پیشینی طرف معامله و ریسک‌ها و مدارک
Restricted Goods رِستریکتِد گودز کالاهای مشروط یا محدودشده از نظر تجارت
Prohibited Goods پِروهیبیتِد گودز کالاهایی که ورود یا خروج آن‌ها ممنوع است
Carnet TIR کارنِه تیر سند عبور گمرکی بین‌المللی در چارچوب نظام TIR
ATA Carnet اِی تی اِی کارنِه سند ورود موقت برخی کالاها با شرایط کنوانسیون مربوط
Drawback درابَک استرداد حقوق یا مالیات‌های مشخص طبق شرایط قانونی، مثلاً در صادرات مجدد

پرداخت بین‌المللی و تأمین مالی تجارت

اصطلاح انگلیسی تلفظ فارسی معنی و کاربرد
Letter of Credit لِتِر آو کِرِدیت اعتبار اسنادی؛ تعهد مستقل بانک برای پرداخت در برابر ارائه اسناد منطبق با شرایط اعتبار
Confirmed Letter of Credit کِنفِرمد لِتِر آو کِرِدیت اعتبار اسنادی دارای تعهد پرداخت بانک تأییدکننده افزون بر بانک گشاینده
Sight LC سایت اِل سی اعتبار اسنادی با پرداخت پس از ارائه اسناد منطبق طبق شرایط آن
Usance LC یوزَنس اِل سی اعتبار اسنادی با پرداخت در سررسید مؤخر مقرر
Documentary Collection داکیومِنتِری کِلِکشِن وصول اسنادی از مسیر بانک‌ها بدون تضمین پرداخت بانک مانند اعتبار اسنادی
D/P — Documents against Payment داکیومِنتس اَگِینست پِیمِنت تحویل اسناد به خریدار در برابر پرداخت
D/A — Documents against Acceptance داکیومِنتس اَگِینست اَکسِپتِنس تحویل اسناد در برابر پذیرش تعهد پرداخت در سررسید
Advance Payment اَدوَنس پِیمِنت پیش‌پرداخت تمام یا بخشی از وجه پیش از تحویل
Open Account اوپِن اَکاونت تحویل یا ارسال کالا پیش از پرداخت در سررسید توافق‌شده
Cash against Documents کَش اَگِینست داکیومِنتس پرداخت در برابر ارائه اسناد طبق توافق
SWIFT سویفت شبکه پیام‌رسانی مالی استاندارد میان مؤسسات؛ خودش روش تضمین پرداخت نیست
Wire Transfer وایِر ترَنسفِر انتقال بانکی وجه
Bank Guarantee بَنک گَرَنتی تعهد بانکی برای پرداخت در شرایط مندرج در ضمانت‌نامه
Performance Bond پِرفورمِنس باند تضمین انجام تعهدات قراردادی
Trade Finance تِرِید فاینَنس ابزارهای تأمین مالی و کاهش ریسک معاملات تجاری
Factoring فَکتورینگ فروش یا واگذاری مطالبات تجاری به نهاد تأمین مالی
Forfaiting فورفِیتینگ واگذاری بدون حق رجوعِ مطالبات مدت‌دار واجد شرایط در تجارت
Exchange Rate اِکسچِینج رِیت نرخ مبادله یک ارز با ارز دیگر
Currency Risk کارِنسی ریسک خطر تغییر ارزش دریافتی یا پرداختی ناشی از نوسان ارز
Hedging هِجینگ پوشش ریسک با روش‌های قراردادی یا مالی متناسب
Payment Terms پِیمِنت تِرمز شرایط پرداخت مانند پیش‌پرداخت، اقساط یا سررسید
Net 30 نِت ثِرتی پرداخت کل مبلغ طبق توافق تا سی روز پس از تاریخ مبنا
Credit Limit کِرِدیت لیمیت سقف اعتبار مجاز برای خریدار
Invoice Discounting اینوُیس دیسکاونتینگ تأمین نقدینگی با اتکا به مطالبات فاکتورهای تجاری

قراردادها، ریسک و حل اختلاف

اصطلاح انگلیسی تلفظ فارسی معنی و کاربرد
Sales Contract سِیلز کانترَکت قرارداد فروش با حقوق و تکالیف خریدار و فروشنده
Purchase Agreement پِرچِس اَگریمِنت توافق خرید با موضوع و شرایط مشخص
Terms and Conditions تِرمز اَند کاندیشِنز شرایط و ضوابط حاکم بر معامله
Governing Law گاوِرنینگ لا قانون منتخب برای تفسیر و اجرای قرارداد
Jurisdiction جوریسدیکشِن صلاحیت مرجع رسیدگی به اختلاف
Arbitration آربیتِرِیشِن داوری اختلاف توسط داور یا هیئت داوری
Mediation میدی‌اِیشِن میانجی‌گری برای رسیدن به سازش
Force Majeure فورس مَژور رخداد بیرونی فوق‌العاده با آثار قراردادی وابسته به قانون و مفاد توافق
Hardship Clause هاردشیپ کلاز بند رسیدگی به دشوارشدن شدید اجرای تعهد در شرایط مقرر
Breach of Contract بریچ آو کانترَکت نقض تعهد قراردادی
Liquidated Damages لیکوئیدِیتِد دَمِجِز خسارت ازپیش‌تعیین‌شده قراردادی در شرایط معتبر
Penalty Clause پِنَلتی کلاز شرط پرداخت مبلغ یا پیامد قراردادی در صورت تخلف
Indemnity ایندِمنیتی تعهد جبران خسارت یا مسئولیت مشخص
Liability لایَبیلیتی مسئولیت قانونی یا قراردادی
Warranty وارَنتی تعهد تضمین مشخصات یا عملکرد کالا طبق قرارداد
Termination تِرمینِیشِن خاتمه قرارداد طبق حق یا شرط معتبر
Confidentiality Agreement کانفیدِنشیالیتی اَگریمِنت توافق حفظ محرمانگی اطلاعات طرفین
Exclusivity اِکسکلوسیویتی انحصار فروش یا نمایندگی در محدوده توافق‌شده
Non-circumvention نان سِرکِم‌وِنشِن شرط منع دورزدن واسطه یا طرف معرفی‌کننده طبق قرارداد
Dispute Resolution دیسپیوت رِزولوشِن سازوکار رسیدگی و حل اختلاف میان طرفین
Commercial Risk کامِرشال ریسک خطر زیان ناشی از نکول مشتری یا مشکلات معامله
Country Risk کانتری ریسک ریسک‌های سیاسی، اقتصادی و مقرراتی کشور طرف معامله
Political Risk پِلیتیکال ریسک خطر زیان ناشی از تغییرات یا اقدامات سیاسی و حکومتی
Cargo Insurance کارگو اینشورِنس بیمه خطرهای مشخص وارد بر محموله هنگام حمل

زنجیره تأمین و عملیات سفارش

اصطلاح انگلیسی تلفظ فارسی معنی و کاربرد
Supply Chain ساپلای چِین شبکه تأمین مواد و تولید و انتقال محصول تا مشتری
Procurement پِروکیورمِنت فرایند تدارک و خرید سازمانی
Sourcing سورسینگ شناسایی و ارزیابی منابع تأمین
Vendor وِندِر عرضه‌کننده یا فروشنده در زنجیره تأمین
Inventory اینوِنتوری موجودی مواد یا کالای تجاری
Safety Stock سِیفتی اِستاک موجودی احتیاطی برای کاهش ریسک کمبود
Backorder بَک اُردِر سفارشی که به‌دلیل نبود موجودی، تحویل آن به آینده موکول می‌شود
Stockout اِستاک‌آوت اتمام موجودی قابل عرضه
Order Fulfillment اُردِر فولفیلْمِنت پردازش سفارش تا بسته‌بندی و ارسال
Warehouse وِرهاوس انبار نگهداری کالا
Cross-docking کِراس داکینگ انتقال سریع کالا از دریافت به ارسال با توقف انبارش اندک
Reverse Logistics ریوِرس لوجیستیکس مدیریت جریان بازگشت کالا یا بسته‌بندی
Return Merchandise Authorization ریتِرن مِرچِندایز آثورایزِیشِن مجوز و فرایند پذیرش بازگشت کالا
Batch Number بَچ نامبِر شماره سری ساخت برای ردیابی دسته تولید
Serial Number سیریال نامبِر شناسه یکتای واحد محصول
Traceability تِریسَبیلیتی قابلیت ردیابی منشأ و مسیر کالا
Incidental Charges اینسیدِنتال چارجِز هزینه‌های جانبی معامله یا حمل طبق صورتحساب

تفاوت اصطلاحات مشابه بازرگانی

تفاوت‌های زیر به پرسش‌هایی پاسخ می‌دهند که در معاملات واقعی بیشترین احتمال سوءبرداشت را دارند:

واردات (Import) و صادرات (Export):

  • واردات، ورود کالا یا خدمات از بازار خارجی است؛
  • صادرات، عرضه آن به بازار خارجی.
  • صادرات مجدد، فروش مجدد کالای وارداتی به خارج است.

پروفرما (Proforma Invoice) و فاکتور تجاری (Commercial Invoice):

  • پروفرما پیشنهاد اولیه قیمت و شرایط است؛
  • فاکتور تجاری سند معامله قطعی و یکی از مدارک مهم گمرکی است.

بارنامه (Bill of Lading) و راهنامه هوایی (Air Waybill):

  • برخی بارنامه‌های دریایی قابل انتقال‌اند و به دارنده قانونی حق مطالبه تحویل کالا می‌دهند؛
  • راهنامه هوایی معمولاً غیرقابل معامله است و سند انتقال مالکیت محسوب نمی‌شود.

بار کامل کانتینری (Full Container Load – FCL) و بار خرده‌کانتینری (Less than Container Load – LCL):

  • FCL یعنی استفاده از کانتینر به‌صورت کامل در چارچوب یک رزرو حمل؛ لزوماً به معنای پر بودن کانتینر نیست.
  • LCL یعنی تجمیع محموله‌های چند فرستنده در یک کانتینر.

فورواردر (Freight Forwarder) و کریر (Carrier):

  • فورواردر حمل را سازمان‌دهی می‌کند؛
  • کریر متصدی انجام حمل است.
  • یک شرکت بسته به قرارداد ممکن است هر دو نقش را داشته باشد.

زمان تخمینی رسیدن (Estimated Time of Arrival – ETA) و زمان تخمینی حرکت (Estimated Time of Departure – ETD):

  • ETA زمان تخمینی رسیدن است
  • و ETD زمان تخمینی حرکت؛
  • ETD لزوماً به معنای تاریخ تحویل کالا نیست.

دموراژ (Demurrage) و دیتنشن (Detention):

  • دموراژ معمولاً توقف کانتینر در ترمینال
  • و دیتنشن ماندن کانتینر بیرون آن پس از مهلت مجاز است؛
  • جزئیات تابع تعرفه حمل‌کننده است.

تحویل روی کشتی (Free On Board – FOB) و هزینه، بیمه و کرایه حمل (Cost, Insurance and Freight – CIF):

  • هر دو ویژه حمل دریایی یا آبراهی‌اند.
  • در CIF فروشنده علاوه بر کرایه، بیمه مقرر را هم تهیه می‌کند؛
  • در هر دو انتقال ریسک در بندر مبدأ و هنگام قرارگرفتن کالا روی کشتی است.

هزینه، بیمه و کرایه حمل (CIF) و کرایه و بیمه پرداخت‌شده تا مقصد (Carriage and Insurance Paid To – CIP):

  • CIF مختص حمل دریایی یا آبراهی است؛
  • CIP برای شیوه‌های مختلف حمل کاربرد دارد
  • و قواعد حداقل پوشش بیمه در آن‌ها متفاوت است.

تحویل در محل (Delivered at Place – DAP)، تحویل تخلیه‌شده در محل (Delivered at Place Unloaded – DPU) و تحویل با حقوق ورودی پرداخت‌شده (Delivered Duty Paid – DDP):

  • در DAP کالا آماده تخلیه تحویل می‌شود؛
  • در DPU فروشنده تخلیه می‌کند؛
  • در DDP فروشنده مسئول ترخیص وارداتی و حقوق مربوط هم هست.

اعتبار اسنادی (Letter of Credit – LC) و وصول اسنادی (Documentary Collection):

  • در اعتبار اسنادی، بانک با تحقق شروط اسنادی تعهد پرداخت دارد؛
  • در وصول اسنادی بانک‌ها واسطه ارائه اسنادند و معمولاً پرداخت را تضمین نمی‌کنند.

اسناد در برابر پرداخت (Documents against Payment – D/P) و اسناد در برابر قبولی (Documents against Acceptance – D/A):

  • در D/P اسناد با پرداخت آزاد می‌شوند؛
  • در D/A با پذیرش تعهد پرداخت در سررسید تحویل می‌شوند.

کد طبقه‌بندی کالا (Harmonized System Code – HS Code) و تعرفه (Tariff):

  • HS Code شناسه طبقه‌بندی کالا است؛
  • تعرفه نرخ یا مجموعه قواعد حقوق و عوارض مربوط به طبقه‌بندی است.

گواهی مبدأ (Certificate of Origin) و بارنامه (Bill of Lading):

  • گواهی مبدأ کشور مبدأ کالا را بیان می‌کند؛
  • بارنامه اطلاعات و شرایط حمل را مستند می‌سازد.

مخفف‌های رایج بازرگانی

در جدول زیر، مخفف‌های رایج بازرگانی همراه با عبارت کامل انگلیسی، تلفظ فارسی و معنی آن‌ها آورده شده‌اند.

مخفف عبارت کامل انگلیسی معنی فارسی
LC Letter of Credit اعتبار اسنادی؛ تعهد بانک برای پرداخت در صورت ارائه اسناد منطبق
B/L Bill of Lading بارنامه دریایی؛ سند دریافت کالا و قرارداد حمل
AWB Air Waybill راهنامه هوایی؛ سند حمل کالا از طریق هواپیما
COO Certificate of Origin گواهی مبدأ؛ سند مشخص‌کننده کشور مبدأ کالا
HS Harmonized System نظام هماهنگ توصیف و کدگذاری کالا
EXW Ex Works تحویل کالا در محل تعیین‌شده فروشنده
FCA Free Carrier تحویل کالا به حمل‌کننده تعیین‌شده توسط خریدار
FAS Free Alongside Ship تحویل کالا در کنار کشتی در بندر بارگیری
FOB Free On Board تحویل کالا روی کشتی در بندر بارگیری
CFR Cost and Freight هزینه کالا و کرایه حمل تا بندر مقصد
CIF Cost, Insurance and Freight هزینه کالا، بیمه و کرایه حمل تا بندر مقصد
CPT Carriage Paid To پرداخت هزینه حمل تا مقصد تعیین‌شده توسط فروشنده
CIP Carriage and Insurance Paid To پرداخت هزینه حمل و بیمه تا مقصد تعیین‌شده
DAP Delivered at Place تحویل کالا در مقصد تعیین‌شده، آماده تخلیه
DPU Delivered at Place Unloaded تحویل کالا پس از تخلیه در مقصد تعیین‌شده
DDP Delivered Duty Paid تحویل کالا در مقصد با انجام تشریفات و پرداخت حقوق ورودی
FCL Full Container Load حمل کانتینری با رزرو یک کانتینر کامل برای محموله
LCL Less than Container Load حمل محموله به‌صورت تجمیعی با محموله‌های دیگر در کانتینر
ETA Estimated Time of Arrival زمان تخمینی رسیدن وسیله حمل یا محموله
ETD Estimated Time of Departure زمان تخمینی حرکت وسیله حمل
MOQ Minimum Order Quantity حداقل تعداد یا مقدار قابل سفارش
RFQ Request for Quotation درخواست استعلام قیمت از فروشنده
RFP Request for Proposal درخواست ارائه پیشنهاد فنی یا تجاری
D/P Documents against Payment تحویل اسناد تجاری در برابر پرداخت وجه
D/A Documents against Acceptance تحویل اسناد تجاری در برابر قبولی برات
TEU Twenty-foot Equivalent Unit واحد معادل کانتینر ۲۰ فوتی
FEU Forty-foot Equivalent Unit واحد معادل کانتینر ۴۰ فوتی
SWIFT Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication انجمن ارتباطات مالی بین‌بانکی جهانی؛ بستر پیام‌رسانی امن مالی
CMR Convention relative au contrat de transport international de marchandises par route کنوانسیون قرارداد حمل‌ونقل بین‌المللی کالا از طریق جاده
TIR Transports Internationaux Routiers نظام حمل‌ونقل بین‌المللی جاده‌ای تحت رویه گمرکی تیر

این واژه‌نامه برای شناخت سریع اصطلاحات طراحی شده است؛ جزئیات مسئولیت حقوقی، تعرفه، پوشش بیمه و روش پرداخت را همیشه از متن قرارداد و مقررات جاری معامله بررسی کنید. اگر اصطلاح پرکاربرد دیگری در قرارداد یا اسناد بازرگانی دیده‌اید، در دیدگاه‌ها بنویسید تا این فهرست تکمیل شود.

سوالات متداول
خیر؛ تا مهر ۱۴۰۵ (اکتبر ۲۰۲۶)، نسخه جاری منتشرشده از سوی اتاق بازرگانی بین‌المللی، اینکوترمز ۲۰۲۰ است.
در CIF فروشنده هزینه حمل و بیمه مقرر تا بندر مقصد را تقبل می‌کند؛ در هر دو ریسک پس از تحویل کالا روی کشتی در بندر مبدأ منتقل می‌شود.
LC تعهد مشروط بانکی بر اساس اسناد است؛ حواله بانکی صرفاً روش انتقال وجه است.
خیر؛ در بافت حمل‌ونقل معمولاً زمان تخمینی حرکت است. برای تحویل کالا باید عبارت و مبنای زمانی دقیق قرارداد بررسی شود.
پروفرما شرایط پیشنهادی پیش از نهایی‌شدن معامله را نشان می‌دهد؛ فاکتور تجاری سند معامله قطعی است.
برای طبقه‌بندی کالا و تعیین الزامات تعرفه‌ای، گمرکی و آماری استفاده می‌شود.
خیر؛ ویژگی قابل معامله بودن یا نبودن به نوع سند و شرایط صدور بستگی دارد.
پرداخت‌کننده را قرارداد حمل، تعرفه شرکت کشتیرانی و توافق طرفین مشخص می‌کند.
خیر؛ تعهد بانک مشروط به ارائه اسناد منطبق با شرایط اعتبار است.
پیشنهاد قیمت، پروفرما، اینکوترمز، فاکتور تجاری، گواهی مبدأ، بارنامه، کد HS و روش پرداخت را ابتدا یاد بگیرید.